Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

कृष्णेन विदुरं प्रति आगमन-हेतु-निवेदनम् / Krishna explains the purpose of his coming to Vidura

धर्मशास्त्रातिगो मूढो दुरात्मा प्रग्रह॑ गत: । अनेय: श्रेयसां मन्दो धार्तराष्ट्रो जनार्दन,'प्रभो! मूढ़ धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधन धर्मशास्त्रोंकी भी आज्ञा नहीं मानता; सदा अपना ही हठ रखता है। उस दुरात्माको सन्मार्गपर ले आना असम्भव है

dharmaśāstrātigo mūḍho durātmā pragrahaṃ gataḥ | aneyaḥ śreyasāṃ mando dhārtarāṣṭro janārdana |

قال فايشَمبايانا: «يا جاناردانا! إنّ الدهارتاراشترا (دوريودانا) ضالٌّ خبيثُ النفس؛ قد تجاوز حدود شاسترات الدارما وسقط في قبضة العناد واتباع الهوى. وهو بطيءٌ عن اختيار ما فيه النفع الحق، ولا يمكن سوقه إلى سبيل الخير والصلاح».

धर्मशास्त्रातिगःone who transgresses the dharma-śāstras
धर्मशास्त्रातिगः:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मशास्त्रातिग
FormMasculine, Nominative, Singular
मूढःdeluded, foolish
मूढः:
Karta
TypeAdjective
Rootमूढ
FormMasculine, Nominative, Singular
दुरात्माevil-souled person
दुरात्मा:
Karta
TypeNoun
Rootदुरात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रग्रहंrestraint; control; check
प्रग्रहं:
Karma
TypeNoun
Rootप्रग्रह
FormMasculine, Accusative, Singular
गतःgone; having come (to)
गतः:
Karta
TypeVerb
Rootगम्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
अनेयःnot to be led; unmanageable
अनेयः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनेय
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रेयसाम्of beneficial (paths/things); of the good
श्रेयसाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootश्रेयस्
FormNeuter, Genitive, Plural
मन्दःdull; slow-witted
मन्दः:
Karta
TypeAdjective
Rootमन्द
FormMasculine, Nominative, Singular
धार्तराष्ट्रःthe son of Dhṛtarāṣṭra (Duryodhana)
धार्तराष्ट्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधार्तराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Singular
जनार्दनO Janārdana (Kṛṣṇa)
जनार्दन:
Sampradana
TypeNoun
Rootजनार्दन
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
J
Janārdana (Kṛṣṇa)
D
Dhārtarāṣṭra (Duryodhana)
D
dharmaśāstra

Educational Q&A

The verse highlights that rejecting dharma-śāstra and clinging to obstinate self-will makes a person resistant to guidance; without receptivity to śreyas (true good), ethical correction becomes nearly impossible.

Vaiśaṃpāyana characterizes Duryodhana for Kṛṣṇa (Janārdana) as incorrigible—one who disregards dharma and cannot be steered toward a beneficial course—setting the moral tone for the failed peace efforts and the approach of war.