Previous Verse
Next Verse

Shloka 32

विदुरस्य कृष्णं प्रति शमोपदेशः

Vidura’s Counsel to Krishna on the Limits of Peace

(द्विषदन्न न भोक्तव्यं द्विषन्तं नैव भोजयेत्‌ । पाण्डवान्‌ द्विषसे राजन्‌ मम प्राणा हि पाण्डवा: ।। ) “जो द्वेष रखता हो, उसका अन्न नहीं खाना चाहिये। द्वेष रखनेवालेको खिलाना भी नहीं चाहिये। राजन! तुम पाण्डवोंसे द्वेष रखते हो और पाण्डव मेरे प्राण हैं। सर्वमेतन्न भोक्तव्यमन्नं दुष्टगाभिसंहितम्‌ । क्षत्तुरेकस्य भोक्तव्यमिति मे धीयते मति:,“तुम्हारा यह सारा अन्न दुर्भावनासे दूषित है। अतः मेरे भोजन करनेयोग्य नहीं है। मेरे लिये तो यहाँ केवल विदुरका ही अन्न खानेयोग्य है। यह मेरी निश्चित धारणा है”

dviṣadannaṁ na bhoktavyaṁ dviṣantaṁ naiva bhojayet | pāṇḍavān dviṣase rājan mama prāṇā hi pāṇḍavāḥ ||

قال فايشَمبايانا: «لا ينبغي أن يُؤكل طعامُ من يحمل الحقد، ولا أن يُطعَم الحاقد. أيها الملك، إنك تبغض الباندافا، والباندافا عندي كأنهم روحي. لذلك فإن هذا الطعام كله، وقد تلوّث بسوء النية، لا يليق بي أن أتناوله. وفي حكمي، لا يستحق أن آكل هنا إلا طعامَ فيدورا.»

द्विषदन्नम्food of a hater
द्विषदन्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्विषद् + अन्न
FormNeuter, Accusative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
भोक्तव्यम्is to be eaten / should be eaten
भोक्तव्यम्:
TypeVerb
Rootभुज्
Formतव्यत् (gerundive), Passive (obligative), Neuter, Nominative, Singular
द्विषन्तम्one who hates (a hater)
द्विषन्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्विष्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Accusative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed / at all
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
भोजयेत्should feed / should cause to eat
भोजयेत्:
TypeVerb
Rootभुज् (caus. भोजय-)
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
पाण्डवान्the Pandavas
पाण्डवान्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Accusative, Plural
द्विषसेyou hate
द्विषसे:
TypeVerb
Rootद्विष्
FormPresent (Lat), 2nd, Singular, Atmanepada
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
ममof me / my
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
प्राणाःlife-breaths / very life
प्राणाः:
Karta
TypeNoun
Rootप्राण
FormMasculine, Nominative, Plural
हिfor / indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
पाण्डवाःthe Pandavas
पाण्डवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
P
Pāṇḍavas
V
Vidura
K
King (rājan)