Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

अध्याय ८२ — केशवप्रयाणे निमित्तदर्शनम्

Omens and Reception During Keśava’s Departure

आप हम पाण्डवोंका समाचार बताते हुए हमारी माँसे मिलियेगा और प्रणाम करके पुत्रशोकसे पीड़ित हुई उस देवीको बहुत-बहुत आश्वासन दीजियेगा ।। ऊढात्‌ प्रभृति दुःखानि श्वशुराणामरिंदम । निकारानतदर्हा च पश्यन्ती दुःखमश्लुते,शत्रुदमन! उसने विवाह करनेसे लेकर ही अपने श्वशुरके घरमें आकर नाना प्रकारके दुःख और कष्ट ही देखे तथा अनुभव किये हैं और इस समय भी वह वहाँ कष्ट ही भोगती है

yudhiṣṭhira uvāca |

āpāṇḍavānāṃ samācāraṃ vaditvā asmākaṃ mātaraṃ militvā praṇamya putraśoka-pīḍitāṃ tāṃ devīm atibahu āśvāsaya ||

ūḍhāt prabhṛti duḥkhāni śvaśurāṇām ariṃdama |

nikārān atad-arhā ca paśyantī duḥkham aśnute ||

śatrudamana! sā vivāhāt prabhṛti śvaśura-gṛhe nānā-vidhāni duḥkhāni kaṣṭāni ca dṛṣṭvā anubhūya idānīm api tatraiva kaṣṭam aśnute |

قال يودهيشثيرا: «بعد أن تُبلّغ أخبارنا نحن الباندافا، اذهب فالقِ أمَّنا. وانحنِ لتلك السيدة النبيلة التي أنهكها حزنُها على أبنائها، وواسِها مرارًا. فمنذ يوم زواجها، يا قاهر الأعداء، لم ترَ في بيت حميها إلا ألوانًا من الشقاء والمهانة، وهي غير مستحقةٍ لذلك؛ وحتى الآن ما تزال تقاسي العذاب هناك.»

ऊढात्from (the time of) marriage / since being married
ऊढात्:
Apadana
TypeNoun
Rootऊढ (वह्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; ऊढ = विवाहित/विवाहिता)
FormFeminine, Ablative, Singular
प्रभृतिfrom, onwards, since
प्रभृति:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootप्रभृति
दुःखानिsufferings, pains
दुःखानि:
Karma
TypeNoun
Rootदुःख
FormNeuter, Accusative, Plural
श्वशुराणाम्of the fathers-in-law / of the in-laws (esp. father-in-law’s family)
श्वशुराणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootश्वशुर
FormMasculine, Genitive, Plural
अरिंदमO subduer of foes
अरिंदम:
TypeNoun
Rootअरिंदम
FormMasculine, Vocative, Singular
निकाराinsults, humiliations, ill-treatments
निकारा:
Karma
TypeNoun
Rootनिकारा
FormMasculine, Accusative, Plural
not
:
TypeIndeclinable
Root
तदर्हाnot deserving that (treatment)
तदर्हा:
Karta
TypeAdjective
Rootतदर्ह (तद् + अर्ह; ‘deserving that’)
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पश्यन्तीseeing, experiencing
पश्यन्ती:
Karta
TypeVerb
Rootपश्यत् (दृश्-धातोः शतृ-प्रत्यय; पश्यन्ती)
FormFeminine, Nominative, Singular
दुःखम्suffering, pain
दुःखम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुःख
FormNeuter, Accusative, Singular
अश्नुतेshe undergoes / experiences
अश्नुते:
TypeVerb
Rootअश् (अश्नुते)
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada
शत्रुदमनO tamer of enemies
शत्रुदमन:
TypeNoun
Rootशत्रुदमन
FormMasculine, Vocative, Singular

युधिष्ठिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
P
Pāṇḍavas
K
Kuntī (implied as 'our mother')
K
Kaurava household / in-laws’ house (śvaśura-gṛha)