Shloka 4
अध्याय ८ — शल्यस्य सत्कारः, वरदानं, पाण्डवसमागमश्च (Śalya’s Reception, the Boon, and Meeting the Pāṇḍavas)
विचित्राभरणा: सर्वे विचित्ररथवाहना: । विचित्रस्रग्धरा: सर्वे विचित्राम्बर भूषणा:,राजन! महान् बलवान् और पराक्रमी शल्य अक्षौहिणी सेनाके स्वामी थे। सैकड़ों और हजारों वीर क्षत्रियशिरोमणि उनकी विशाल वाहिनीका संचालन करनेवाले सेनापति थे। वे सब-के-सब शौर्य-सम्पन्न, कवच धारण करनेवाले तथा विचित्र ध्वज एवं धनुषसे सुशोभित थे। उन सबके अंग में विचित्र आभूषण शोभा दे रहे थे। सभीके रथ और वाहन विचित्र थे। सबके गलेमें विचित्र मालाएँ सुशोभित थीं। सबके वस्त्र और अलंकार अद्भुत दिखायी देते थे। उन सबने अपने-अपने देशकी वेश-भूषा धारण कर रखी थी
vaicitrābharaṇāḥ sarve vaicitrarathavāhanāḥ | vaicitrasragdharāḥ sarve vaicitrāmbarabhūṣaṇāḥ ||
قال فايشَمبايانا: إنهم جميعًا تزيّنوا بحُلًى بهيّة متنوّعة الألوان؛ وكانت مركباتهم الحربية ودوابّهم على أصناف شتّى، لافتة للنظر. وكلّهم تقلّدوا أكاليل متعددة الألوان، وتأنّقوا بملابس وزينة عجيبة. ويعرض المشهد أبهة جيش عظيم: بريقٌ ظاهرٌ واستعراضٌ منضبطٌ يدلّ على الاستعداد للحرب، وفي الوقت نفسه يذكّر السامع ضمنًا بأن هذا البهاء ليس إلا قشرةً فوق ثِقَل الخيارات الأخلاقية الجسيمة التي ستنكشف قريبًا.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the dazzling external signs of martial power—ornaments, garments, chariots, and mounts—hinting that worldly splendor and military readiness do not by themselves resolve the deeper dharmic questions that war raises. It sets a contrast between appearance (pageantry) and the ethical weight of impending conflict.
Vaiśampāyana describes a gathered host of warriors as richly and variously adorned, with impressive chariots and vehicles. The narration paints the visual grandeur of an army’s assembly and preparation, emphasizing the scale and magnificence of the forces being marshaled.