Shloka 31

अध्याय ८ — शल्यस्य सत्कारः, वरदानं, पाण्डवसमागमश्च (Śalya’s Reception, the Boon, and Meeting the Pāṇḍavas)

Devanagari script

अज्ञातवासं घोरं च वसता दुष्करं कृतम्‌ । दुःखमेव कुत:ः सौख्य॑ भ्रष्टराज्यस्य भारत,“भारत! भयंकर अज्ञातवास करके तो तुमलोगोंने और भी दुष्कर कार्य सम्पन्न किया है। जो अपने राज्यसे वंचित हो गया हो, उसे तो कष्ट ही उठाना पड़ता है, सुख कहाँसे मिल सकता है?

Transliteration

ajñātavāsaṃ ghoraṃ ca vasatā duṣkaraṃ kṛtam | duḥkham eva kutaḥ saukhyaṃ bhraṣṭarājyasya bhārata ||

Translation

قال فَيْشَمْبايَنَة: «وقد أتممتم كذلك الإقامةَ الرهيبة في الخفاء (فترة العيش متنكّرين) كأشدّ الأعمال عسرًا. فمن حُرِمَ مُلكه لا نصيبَ له إلا الألم—فمن أين يأتيه السعادة، يا بهاراتا؟»

Word by Word

अज्ञातवासम्unknown residence (incognito exile)

घोरम्terrible

चand

वसताby living (while dwelling)

दुष्करम्difficult (thing)

कृतम्done, accomplished

दुःखम्sorrow, suffering

एवindeed, only

कुतःwhence? how (could it be)?

सौख्यम्happiness, comfort

भ्रष्टराज्यस्यof one deprived of kingdom

भारतO Bharata

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

Vaiśampāyana

Bhārata (addressee; Kuru/Pāṇḍava descendant)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes