Shloka 24
Dvārakāyāṃ Sāhāyya-vibhāgaḥ (Alliance Allocation at Dvārakā) / उद्योगपर्व अध्याय ७
कृष्णं चापद्वतं ज्ञात्वा सम्प्राप परमां मुदम् । दुर्योधनस्तु तत् सैन्यं सर्वमादाय पार्थिव:,जनमेजय! तब दुर्योधनने वह सारी सेना माँग ली, जो अनेक सहस्र सैनिकोंकी सहस्तरों टोलियोंमें संगठित थी। उन योद्धाओंको पाकर और श्रीकृष्णको ठगा गया समझकर राजा दुर्योधनको बड़ी प्रसन्नता हुई। उसका बल भयंकर था। वह सारी सेना लेकर महाबली रोहिणीनन्दन बलरामजीके पास गया और उसने उन्हें अपने आनेका सारा कारण बताया। तब शूरवंशी बलरामजीने धुृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधनको इस प्रकार उत्तर दिया
kṛṣṇaṃ cāpadvataṃ jñātvā samprāpa paramāṃ mudam | duryodhanas tu tat sainyaṃ sarvam ādāya pārthivaḥ, janamejaya |
قال فايشَمبايانا: ولمّا علم الملك دُريودَهَنَةُ أنّ كِرِشنا قد خُدِع، بلغ غاية الفرح. ثم، يا جاناميجايا، استولى الحاكم على ذلك الجيش كلِّه. وقد طرب لظفره بالمحاربين وظنّه أنّ كِرِشنا قد انطلت عليه الحيلة، فانتفخت ثقة دُريودَهَنَةُ بنفسه—وبدت قوّته الآن رهيبة. ويُبرز هذا الموضع كيف أنّ الظفر القائم على المكر والاقتناء يُسكر العقل، وفي الوقت نفسه يُعمّق الشقوق الأخلاقية التي تقود إلى الحرب.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical danger of rejoicing in success gained through perceived deception and mere acquisition of force. Such elation feeds pride and hardens adharma, accelerating the drift toward destructive conflict.
Vaiśampāyana narrates to Janamejaya that Duryodhana, thinking Kṛṣṇa has been outmaneuvered, becomes very pleased and takes the entire army for himself—an episode setting up the alignment of forces before the Kurukṣetra war.