Shloka 14

Udyoga Parva Adhyāya 58 — Saṃjaya’s Audience and Kṛṣṇa’s Deterrent Counsel (संजय-प्रवेशः कृष्णवाक्यं च)

Devanagari script

धनुर्गुणकिणाड्केन पाणिना शुभलक्षणम्‌ | पादमानमयन्‌ पार्थ: केशवं समचोदयत्‌,तब अर्जुनने जिसमें धनुषकी डोरीकी रगड़से चिह्न बन गया था, उस हाथसे भगवान्‌ श्रीकृष्णके शुभसूचक लक्षणोंसे युक्त चरणको धीरे-धीरे दबाते हुए उन्हें मुझको उत्तर देनेके लिये प्रेरित किया

Translation

ثم إن أرجونا، بتلك اليد التي تركت فيها حبال القوس آثار الاحتكاك، أخذ يدلك برفق قدم كيشافا (كريشنا) ذات العلامات المباركة، وحثّه أن يجيبني.

Word by Word

• धनुः: of the bow
• धनुः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: धनुस्
• Form: Neuter, Genitive, Singular

• गुण: by/with the bowstring
• गुण: Karana
• Type: Noun
• Root: गुण
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• किणाड्केन: marked by callus/scar (from rubbing)
• किणाड्केन: Karana
• Type: Adjective
• Root: किणाड्क
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• पाणिना: with the hand
• पाणिना: Karana
• Type: Noun
• Root: पाणि
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• शुभ: auspicious
• शुभ: Karma
• Type: Adjective
• Root: शुभ
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• लक्षणम्: mark/sign (forming 'auspicious mark')
• लक्षणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: लक्षण
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• पादम्: foot
• पादम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पाद
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• आनमयन्: pressing/massaging (gently)
• आनमयन्: Karta
• Type: Verb
• Root: आ-नम्
• Form: शतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular

• पार्थः: Partha (Arjuna)
• पार्थः: Karta
• Type: Noun
• Root: पार्थ
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• केशवम्: Keshava (Krishna)
• केशवम्: Karma
• Type: Noun
• Root: केशव
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• समचोदयत्: urged/impelled
• Type: Verb
• Root: सम्-चुद्
• Form: Imperfect (Laṅ), 3, Singular, Parasmaipada

Speaker

संजय उवाच