Shloka 5
Udyoga-parva Adhyāya 50 — Dhṛtarāṣṭra’s Appraisal of Bhīmasena (भीमसेनभयवर्णनम्)
अमर्षणश्न कौन्तेयो दृढ्वैरश्न॒ पाण्डव: । अनर्महासी सोन्मादस्तिर्यक्प्रेक्षी महास्वन:,कुन्तीकुमार पाण्डुपुत्र भीम असहनशील तथा वैरको दृढ़तापूर्वक पकड़े रखनेवाला है। उसकी की हुई हँसी भी हँसीके लिये नहीं होती, वह उसे सत्य कर दिखाता है। उसका स्वभाव उद्धत है। वह टेढ़ी निगाहसे देखता और बड़े जोरसे गर्जना करता है
amarṣaṇaḥ kaunteyo dṛḍhavairaḥ sa pāṇḍavaḥ | anarmahāsī sa unmādas tiryakprekṣī mahāsvanaḥ ||
قال دِهْرِتَرَاشْتْرَا: «إنّ بهيما، ابنَ كُونتي بين الباندافا، لا يطيق الإهانة ويقبض على عداوته قبضًا شديدًا. ضحكه ليس مزاحًا—بل يجعله حقيقةً واقعة. وهو بطبعه متكبّرٌ مندفع؛ ينظر شزرًا ويزأر بصوتٍ عظيم».
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how unchecked wrath and fixed enmity harden into a character trait: words and even laughter become vows. Ethically, it warns that a warrior’s power must be governed by restraint; otherwise resolve turns into destructive obsession.
In Udyoga Parva’s pre-war negotiations and assessments, Dhṛtarāṣṭra describes Bhīma’s formidable temperament—his intolerance of insult, unwavering hostility, intimidating gaze, and thunderous roar—underscoring why reconciliation is difficult and why conflict seems imminent.