Shloka 27
Chapter 49: Sañjaya’s Enumeration of the Pāṇḍava Coalition (पाण्डवसैन्यसमागम-वर्णनम्)
यः स साक्षान्महादेवं गिरिशं शूलपाणिनम् । तोषयामास युद्धेन देवदेवमुमापतिम्,जिन वीरशिरोमणिने पहले केवल भगवान् श्रीकृष्णके साथ जाकर अग्निदेवकी तृप्तिके लिये पराक्रम करके अपने साथ युद्ध करनेवाले देवराज इन्द्रको भी पराजित कर दिया, जिन्होंने युद्धके द्वारा पर्वतपर शयन करनेवाले तथा हाथोंमें त्रिशूल लिये रहनेवाले साक्षात् देवाधिदेव महादेव उमापतिको भी संतुष्ट किया था तथा जिन धनुर्धर वीरने समस्त लोकपालोंको भी हराकर अपने वशमें कर लिया, उन्हीं अर्जुनके बलपर पाण्डवलोग युद्धमें आपलोगोंसे भिड़नेको तैयार हैं
yaḥ sa sākṣān mahādevaṃ giriśaṃ śūlapāṇinam | toṣayāmāsa yuddhena devadevam umāpatim ||
قال سنجيا: ذاك الذي أرضى ماهاديفا نفسه—غيريشا، سيد الجبل، حامل الرمح الثلاثي، إله الآلهة، أومابتي—بمحنة القتال ذاتها؛ وعلى قوة ذلك الأرجونا يعتمد الباندافا، وقد وقفوا مستعدين لملاقاتكم في الحرب.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames Arjuna’s martial excellence as validated at the highest level—he is portrayed as one who could even please Śiva through the discipline and intensity of combat. Ethically, it suggests that power in war is not merely brute force; when connected to dharma and self-mastery, it can be construed as an offering of duty, strengthening the Pāṇḍavas’ moral and strategic confidence.
Sañjaya is describing to Dhṛtarāṣṭra (context of the Udyoga Parva) why the Pāṇḍavas are prepared to fight: they rely on Arjuna, whose past feats include encounters that won divine recognition—here highlighted as having satisfied Śiva in battle—implying that opposing such a warrior is perilous.