Shloka 95
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
न चेदिदं कर्म नरेन्द्र वन्ध्यं न चेद् भवेत् सुकृतं निष्फलं वा । इदं च तच्चाभिसमीक्ष्य नून॑ पराजयो धार्तराष्ट्रस्य साधु:,“राजन! यदि मनुष्यका किया हुआ यह पापकर्म निष्फल नहीं होता अथवा पुण्यकर्मोंका फल मिले बिना नहीं रहता तो मैं दुर्योधनके वर्तमान और पहलेके किये हुए पापकर्मका विचार करके निश्चयपूर्वक कह सकता हूँ कि धृतराष्ट्रप्त्रकी पराजय अनिवार्य है और इसीमें जगत्की भलाई है
sañjaya uvāca |
na ced idaṃ karma narendra vandhyaṃ na ced bhavet sukṛtaṃ niṣphalaṃ vā |
idaṃ ca tac cābhisamīkṣya nūnaṃ parājayo dhārtarāṣṭrasya sādhuḥ ||
قال سانجيا: «أيها الملك، إنْ كانت سيئةُ المرء لا تذهب سُدى، وإنْ كانت الحسنات لا تبقى بلا ثمرتها المستحقة، فإني—بعد أن تأملتُ مليّاً سلوكه الحاضر وما اقترفه من قبل—أقول يقيناً إن هزيمة ابن دريتاراشترا لا مفرّ منها؛ وفي تلك الهزيمة تكمن المصلحة الحقة للعالم.»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse asserts moral causality: evil actions do not remain fruitless and good actions do not lose their reward. From this principle, Sañjaya infers that Duryodhana’s accumulated wrongdoing must culminate in defeat, which is presented as a salutary outcome for the wider world.
Sañjaya addresses the king (Dhṛtarāṣṭra) and, reflecting on Duryodhana’s present and past conduct, predicts the inevitable defeat of Dhṛtarāṣṭra’s son. The statement functions as a grim ethical prognosis in the lead-up to the great conflict.