Shloka 54
Sanatsujāta–Dhṛtarāṣṭra Saṃvāda: Pramāda as Mṛtyu
Chapter 42
यो वेद वेदान् स च वेद वेद्यं नतं विदुर्वेदविदो न वेदा: । तथापि वेदेन विदन्ति वेदं ये ब्राह्मणा वेदविदो भवन्ति,जो महापुरुष वेदोंके रहस्यको जानता है, वह जाननेयोग्य परमात्माको भी जानता है; परंतु उस (जाननेवाले)-को न तो वेदोंके शब्दोंको जाननेवाला जानता है और न वेद ही जानते हैं। तथापि वेदके रहस्यको जाननेवाले जो ब्रह्मवेत्ता महापुरुष हैं, वे उस वेदके द्वारा ही वेदके रहस्यको जान लेते हैं (अर्थात् वेदोंका कथन इतना गुप्त है कि केवल शब्दज्ञानसे उसका रहस्य एवं उसमें वर्णित परमात्मतत्त्व समझमें नहीं आता। अन्त:करण शुद्ध होनेपर सदगुरु या प्रभुकी कृपासे ही साधक उसे समझ पाता है)
yo veda vedān sa ca veda vedyam nataṃ vidur vedavido na vedāḥ | tathāpi vedena vidanti vedaṃ ye brāhmaṇā vedavido bhavanti ||
قال ساناتسوجاتا: «من عرف الڤيدا حقًّا عرف أيضًا الحقيقةَ العليا التي ينبغي أن تُعرَف. غير أن من لا يزعمون إلا الخبرة بألفاظ الڤيدا لا يتعرّفون إلى ذلك العارف المتحقق، ولا تُحيط به الڤيدا إذا أُخذت نصوصًا مجردة. ومع ذلك، فبالڤيدا نفسها—إذا فُهِمت في باطن مقصودها—يعرف براهمةُ العارفين ببراهمان، الحكماءُ حقًّا في الڤيدا، المعنى الحقيقي للڤيدا.»
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
True Vedic knowledge is not mere mastery of words; it is realization of the highest knowable reality (vedyam). Only those who become genuine 'veda-vid' in the deeper sense—Brahman-knowers—grasp the Veda’s purport through the Veda itself.
In the Sanatsujāta discourse (Udyoga Parva), Sanatsujāta instructs on higher knowledge and liberation. Here he contrasts textual expertise with realized wisdom, asserting that the Veda’s secret is understood only by spiritually qualified knowers.