Shloka 8
Sanatsujāta-Āhvāna (Summoning Sanatsujāta) — Vidura’s Invocation and Dhṛtarāṣṭra’s Doubt
ते मोहितास्तद्वशे वर्तमाना इतः प्रेतास्तत्र पुन: पतन्ति । ततस्तान् देवा अनुविप्लवन्ते अतो मृत्युर्मरणाख्यामुपैति,मनुष्य (क्रोध, प्रमाद और लोभसे) मोहित होकर अहंकारके अधीन हो इस लोकसे जाकर पुनः-पुनः जन्म-मरणके चक्क्करमें पड़ते हैं। मरनेके बाद उनके मन, इन्द्रिय और प्राण भी साथ जाते हैं। शरीरसे प्राणरूपी इन्द्रियोंका वियोग होनेके कारण मृत्यु 'मरण' संज्ञाको प्राप्त होती है
te mohitās tadvaśe vartamānā itaḥ pretās tatra punaḥ patanti | tatas tān devā anuviplavante ato mṛtyur maraṇākhyām upaiti manuṣya ||
يشرح ساناتسوجاتا أن الناس، وقد أضلّهم الوهم وعاشوا تحت سلطانه، يغادرون هذا العالم ثم يسقطون مرارًا وتكرارًا في أحوال وجودٍ لاحقة. وهناك تُقلِقهم القوى الإلهية وتدفعهم إلى المضيّ قُدمًا، حتى صار الموت يُعرَف باسم «الموتان»—أي الانفصام المتكرر للحياة المتجسدة. والعبرة الأخلاقية أن الإنسان إذا غلبته أهواءٌ كالغضب والغفلة والطمع، تبع ذلك الكِبرُ والقيدُ، واستمرّت دوّامة الميلاد والموت.
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
Delusion and passion-driven living keep a person under bondage, leading to repeated falling into further births and deaths; ‘death’ is portrayed as the recurring rupture of embodied existence caused by such ignorance.
Sanatsujāta is instructing (in the Vidura–Dhṛtarāṣṭra context) about the fate of deluded beings: after leaving this world they fall again, and divine forces propel them onward, so that death is experienced as repeated ‘dying’ within the cycle of transmigration.