Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Sanatsujāta-Āhvāna (Summoning Sanatsujāta) — Vidura’s Invocation and Dhṛtarāṣṭra’s Doubt

तस्मिन्‌ स्थितो वाप्युभयं हि नित्यं ज्ञानेन विद्वान्‌ प्रतिहन्ति सिद्धम्‌ | तथान्यथा पुण्यमुपैति देही तथागतं पापमुपैति सिद्धम्‌,किंतु परमात्मामें स्थित होनेपर विद्वान्‌ पुरुष उस (परमात्माके) ज्ञानके द्वारा अपने पूर्वकृत पाप और पुण्य दोनोंका नाश कर देता है; यह बात सदा प्रसिद्ध है। यदि ऐसी स्थिति नहीं हुई तो देहाभिमानी मनुष्य कभी पुण्यफलको प्राप्त करता है और कभी क्रमशः प्राप्त हुए पूर्वोपार्जित पापके फलका अनुभव करता है

tasmin sthito vāpy ubhayaṁ hi nityaṁ jñānena vidvān pratihanti siddham | tathānyathā puṇyam upaiti dehī tathāgataṁ pāpam upaiti siddham ||

إذا استقرّ المرء في «ذلك» (الذات العليا)، فإن الحكيم، بمعرفة الذات، يُبيد الأمرين كليهما: البرّ والإثم؛ وهذه حقيقة معترف بها على الدوام. أمّا إن لم يكن كذلك، فإن الكائن المتجسّد، المتماهي مع الجسد، ينال حينًا ثمرة البرّ، وحينًا آخر لا محالة يذوق ثمرة الخطيئة التي نضجت مما اكتسبه سابقًا.

तस्मिन्in that (state/place)
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
स्थितःstanding/abiding
स्थितः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) / स्थित (कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
उभयम्both (things)
उभयम्:
Karma
TypeNoun
Rootउभय
FormNeuter, Accusative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
नित्यम्always
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
ज्ञानेनby knowledge
ज्ञानेन:
Karana
TypeNoun
Rootज्ञान
FormNeuter, Instrumental, Singular
विद्वान्a wise man/knower
विद्वान्:
Karta
TypeNoun
Rootविद्वस्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रतिहन्तिdestroys/strikes down
प्रतिहन्ति:
TypeVerb
Rootप्रति-हन् (धातु)
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
सिद्धम्established/accepted (as fact)
सिद्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसिद्ध
FormNeuter, Accusative, Singular
तथाthus/so
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा
पुण्यम्merit/virtue (fruit)
पुण्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुण्य
FormNeuter, Accusative, Singular
उपैतिattains/approaches
उपैति:
TypeVerb
Rootउप-इ (धातु)
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
देहीthe embodied one
देही:
Karta
TypeNoun
Rootदेहिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाso/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
आगतम्come/arrived (accrued)
आगतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआ-गम् (धातु) / आगत (कृदन्त)
FormNeuter, Accusative, Singular
पापम्sin/demerit (fruit)
पापम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाप
FormNeuter, Accusative, Singular
उपैतिattains/undergoes
उपैति:
TypeVerb
Rootउप-इ (धातु)
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
सिद्धम्established/settled (as fact)
सिद्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसिद्ध
FormNeuter, Accusative, Singular

सनत्सुजात उवाच

S
Sanatsujāta
P
Paramātman (Supreme Self)
D
dehī (embodied being)