Shloka 18
अध्याय ३९: विदुरेण धृतराष्ट्राय नीत्युपदेशः
Timely Counsel, Association, and Kin-Duty
Devanagari script
अग्नौ प्रास्तं तु पुरुषं कर्मान्वेति स्वयंकृतम् । तस्मात् तु पुरुषो यत्नाद् धर्म संचिनुयाच्छनै:,अग्निमें डाले हुए उस पुरुषके पीछे तो केवल उसका अपना किया हुआ बुरा या भला कर्म ही जाता है। इसलिये पुरुषको चाहिये कि वह धीरे-धीरे प्रयत्नपूर्वक धर्मका ही संग्रह करे
Translation
إذا أُلقي الرجل في النار، فإنما يتبعه عمله الذي صنعه بيده—خيرًا كان أو شرًّا. فلذلك ينبغي للإنسان أن يجتهد، رويدًا رويدًا، في ادّخار الدharma.
Word by Word
अग्नौin the fire
अग्नौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Locative, Singular
प्रास्तम्thrown (into)
प्रास्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootप्र-√अस् (क्षेपणे)
FormMasculine, Accusative, Singular, Past passive participle (क्त)
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
पुरुषम्a man/person
पुरुषम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Accusative, Singular
कर्मdeed, action
कर्म:
Karta
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Nominative, Singular
अन्वेतिfollows
अन्वेति:
TypeVerb
Rootअनु-√इ (गत्यर्थे)
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
स्वयम्by oneself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
कृतम्done, performed
कृतम्:
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
FormNeuter, Nominative, Singular, Past passive participle (क्त)
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
तुindeed/but
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
पुरुषःa man/person
पुरुषः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Nominative, Singular
यत्नात्with effort, by exertion
यत्नात्:
Karana
TypeNoun
Rootयत्न
FormMasculine, Ablative, Singular
धर्मम्dharma, righteousness
धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Accusative, Singular
संचिनुयात्should accumulate/collect
संचिनुयात्:
TypeVerb
Rootसम्-√चि (चयने)
FormOptative (विधिलिङ्), Third, Singular, Parasmaipada
शनैःgradually, little by little
शनैः:
TypeIndeclinable
Rootशनैः
Speaker
विदुर उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes