Shloka 23
Ārjava, Satya, and the Virocana–Sudhanvan Exemplum
Udyoga-parva 35
विदुर उवाच तपो दमो ब्रह्मवित्तं विताना: पुण्या विवाहा: सततान्नदानम् | येष्वेवैते सप्त गुणा वसन्ति सम्यग्वृत्तास्तानि महाकुलानि,विदुरजी बोले--राजन्! जिनमें तप, इन्द्रियसंयम, वेदोंका स्वाध्याय, यज्ञ, पवित्र विवाह, सदा अन्नदान और सदाचार--ये सात गुण वर्तमान हैं, उन्हें महान् (उत्तम) कुलीन कहते हैं
vidura uvāca—tapo damo brahmavittaṃ vitānāḥ puṇyā vivāhāḥ satatānna-dānam | yeṣv evaite sapta guṇā vasanti samyag-vṛttās tāni mahā-kulāni ||
قال فيدورا: أيها الملك، إنّ الأسر التي تقيم فيها حقًّا هذه الخصال السبع—التقشّف والرياضة (تَبَس)، وضبط النفس (دَمَة)، ومعرفة الفيدا والبَرَهْمَن، وإقامة شعائر اليَجْنَة، والزواج الطاهر المشروع، ودوام إطعام الطعام، والاستقامة في السلوك—هي التي تُسمّى على وجه الصواب سلالاتٍ عظيمةً نبيلة.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Nobility of birth is validated by lived virtues: discipline, self-restraint, Vedic/Brahman-knowledge, sustaining sacred rites, pure marriage practices, continual food-charity, and upright conduct. A ‘great family’ is defined ethically, not merely by ancestry.
In Vidura’s counsel to the king during the Udyoga Parva’s tense pre-war deliberations, he sets a moral standard for what counts as true high lineage, redirecting attention from pride of birth to dharmic behavior and public-minded virtue.