Shloka 43
Udyoga-parva Adhyāya 34 — Vidura’s Counsel on Deliberation, Speech-Discipline, and Dharmic Kingship
मद्यपानं कलहूं, पूगवैरं भार्यपत्योरन्तरं ज्ञातिभेदम् । राजद्विष्ट॑ स्त्रीपुंसयोविवादं वर्ज्यान्याहुर्यश्व॒ पन्था: प्रदुष्ट:,शराब पीना, कलह, समूहके साथ वैर, पति-पत्नीमें भेद पैदा करना, कुटुम्बवालोंमें भेदबुद्धि उत्पन्न करना, राजाके साथ द्वेष, स्त्री और पुरुषमें विवाद और बुरे रास्ते--ये सब त्याग देनेयोग्य बताये गये हैं
madyapānaṃ kalahaṃ pūgavairaṃ bhāryāpatyor antaraṃ jñātibhedam | rājadviṣṭaṃ strīpuṃsayor vivādaṃ varjyāny āhur yaś ca panthāḥ praduṣṭaḥ ||
يُعلن فيدورا أن عاداتٍ وأفعالاً بعينها يجب نبذها لأنها تُفسد الألفة وتُنقِص الدارما: شربُ المُسكِرات، وإشعالُ الخصام، وتغذيةُ العداوة مع الجماعة التي ينتمي إليها المرء، وإيقاعُ الشقاق بين الزوج والزوجة، وبذرُ الفرقة بين الأقارب. ويضيف أن معاداةَ الملك، والنزاعَ بين النساء والرجال، وكلَّ سبيلٍ في السلوك مُدنَّسٍ بالشر، ينبغي اجتنابه كذلك.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura teaches that dharma is protected by restraint and concord: avoid intoxicants, quarrels, factional hatred, and any conduct that creates rifts in marriage, family, society, or loyalty to rightful authority; a corrupted ‘path’ of life should be abandoned.
In Udyoga Parva, Vidura offers nīti-counsel in the tense lead-up to war, warning that personal vices and social divisiveness—especially within families and political order—accelerate ruin and should be renounced.