Shloka 88
Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition
नारीं विगतकामास्तु कृतार्थाश्व प्रयोजकम् | नावं निस्तीर्णकान्तारा आतुपराश्न चिकित्सकम्,ये छ: प्रायः सदा अपने पूर्व उपकारीका सम्मान नहीं करते हैं--शिक्षा समाप्त हो जानेपर शिष्य आचार्यका, विवाहित बेटे माताका, कामवासनाकी शान्ति हो जानेपर पुरुष स्त्रीका, कृतकार्य मनुष्य सहायकका, नदीकी दुर्गम धारा पार कर लेनेवाले पुरुष नावका तथा रोगी पुरुष रोग छूटनेके बाद वैद्यका
vidura uvāca | nārīṁ vigata-kāmās tu kṛtārthāś ca prayojakam | nāvaṁ nistīrṇa-kāntārā āturāśnī cikitsakam ||
قال فيدورا: إذا خمدت الشهوة ازدرى الناسُ المرأة؛ وإذا تمّ المقصود ازدرَوا المُعينَ الذي أتمّه؛ وإذا جازوا الممرَّ الخطر ازدرَوا القارب؛ وإذا بَرِئ المريض ازدرى الطبيب. وهكذا فإن كثيرين يعتادون ألا يكرّموا من أحسن إليهم من قبل—فينسون الشكر حين تزول الحاجة.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura condemns ingratitude: when need ends, people often neglect those who helped them (woman, helper, boat, physician). Dharma requires remembering and honoring benefactors even after one’s purpose is fulfilled.
In Vidura’s counsel (Vidura-nīti) within the Udyoga Parva, he offers ethical instruction through examples, warning that many people habitually discard relationships and supports once they have obtained satisfaction, success, safety, or health.