Shloka 16

अध्याय २९ — वासुदेव–संजय संवादः

Karma, Varṇa-Dharma, and the Ethics of Governance

Devanagari script

प्रज्ञाचक्षुर्य: प्रणेता कुरूणां बहुश्रुतो वृद्धसेवी मनीषी । तस्मै राज्ञे स्थविरायाभिवाद्य आचक्षीथा: संजय मामरोगम्‌,संजय! जो कौरवगणोंके नेता, अनेक शास्त्रोंके ज्ञाता, बड़े बूढ़ोंके सेवक और बुद्धिमान्‌ हैं, उन वृद्ध नरेश प्रज्ञाचक्षु धृतराष्ट्रको मेरा प्रणाम निवेदन करके यह बताना कि युधिष्ठिर नीरोग और सकुशल है

Transliteration

prajñācakṣur yaḥ praṇetā kurūṇāṃ bahuśruto vṛddhasevī manīṣī | tasmai rājñe sthavirāyābhivādya ācakṣīthāḥ saṃjaya mām arogam ||

Translation

يا سنجيا! بعد أن تقدّم التحية الخاشعة للملك الشيخ دِهريتاراشترا—الأعمى ذو البصيرة، قائد الكورو، العارف بكثير من التعاليم، الخادم المكرِّم للشيوخ، الحكيم—فأخبره أنني أنا يودهشتيرا سالمٌ من المرض، آمنٌ مطمئن.

Word by Word

• [{'term': 'prajñācakṣuḥ', 'definition': '‘having wisdom as one’s eyes’

• insightful though physically blind (epithet of Dhṛtarāṣṭra)'}, {'term': 'praṇetā', 'definition': 'leader, guide, commander'}, {'term': 'kurūṇām', 'definition': 'of the Kurus (Kuru lineage/people)'}, {'term': 'bahuśrutaḥ', 'definition': 'much-heard

• learned, well-versed in many śāstras/traditions'}, {'term': 'vṛddhasevī', 'definition': 'one who serves/attends upon elders

• respectful to seniors'}, {'term': 'manīṣī', 'definition': 'wise, thoughtful, discerning'}, {'term': 'sthavira', 'definition': 'aged, elder'}, {'term': 'abhivādya', 'definition': 'having saluted, having paid respects'}, {'term': 'ācakṣīthāḥ', 'definition': 'you should tell/declare (2nd person singular, optative/imperative sense)'}, {'term': 'arogam', 'definition': 'free from disease

Speaker

युधिछिर उवाच

Characters & Entities

• Yudhiṣṭhira
• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra
• Kurus (Kaurava/Kuru people)