Shloka 4
धृतराष्ट्रश्न पाण्डुश्व सुतावेकस्य विश्रुतौ । तयो: समान द्रविणं पैतृकं नात्र संशय:,'राजा धृतराष्ट्र तथा पाण्डु दोनों एक ही पिताके सुविख्यात पुत्र हैं। पैतृक सम्पत्तिमें दोनोंका समान अधिकार है, इसमें तनिक भी संशय नहीं है। धृतराष्ट्रके जो पुत्र हैं, उन्होंने तो पैतृक धन प्राप्त कर लिया, परंतु पाण्डवोंको वह पैतृक सम्पत्ति क्यों न प्राप्त हो?
dhṛtarāṣṭraś ca pāṇḍuś ca sutāv ekasya viśrutau | tayoḥ samaṃ draviṇaṃ paitṛkaṃ nātra saṃśayaḥ ||
قال فايشَمبايانا: إن دْهْرِتَراشْتْرا وباندو هما الابنان المشهوران لأبٍ واحد. ولذلك فالثروة الموروثة عن الآباء حقٌّ متساوٍ لكليهما—ولا شك في ذلك. فإذا كان أبناءُ دْهْرِتَراشْتْرا قد استولوا على الميراث، فبأيّ حقٍّ يُحرَم أبناءُ باندو نصيبهم المستحق؟ إن هذا القول يُصوِّر النزاع بوصفه مسألة عدلٍ ودَرْما: فالميلاد المتساوي يقتضي إرثًا متساويًا، وحبسُه ظلمٌ أخلاقيٌّ يُذكي نار الصراع.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse asserts a dharmic principle of equal birthright: since Dhṛtarāṣṭra and Pāṇḍu are sons of the same father, their paternal inheritance is equally shared. Denying the Pāṇḍavas their portion is presented as unjust and ethically indefensible.
In the Udyoga Parva’s lead-up to war, the speaker underscores the legitimacy of the Pāṇḍavas’ claim to ancestral property. This frames the political dispute not merely as power struggle but as a violation of rightful inheritance that intensifies the crisis between Kauravas and Pāṇḍavas.