Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Adhyāya 195 — Arjuna’s Capability and Restraint Regarding Divyāstras

Udyoga Parva

सात्यकिश्न महेष्वासो वृष्णीनां प्रवरो रथ: । वृत: शतसहस्रेण रथानां प्रणुदन्‌ बली,वृष्णिवंशके प्रमुख महारथी महान्‌ धनुर्धर बलवान्‌ सात्यकि एक लाख रथियोंसे घिरकर गर्जना करते हुए आगे बढ़ रहे थे

Vaiśampāyana uvāca |

Sātyakiś ca mahēṣvāso Vṛṣṇīnāṁ pravaro rathaḥ |

Vṛtaḥ śata-sahasreṇa rathānāṁ praṇudan balī ||

قال فايشَمبايانا: إن ساتيَكي، الرامي الجبار وأبرزَ مقاتلي العربة في آل فْرِشْني، تقدّم بقوة، دافعًا عربات العدو إلى التراجع، على الرغم من أنه كان محاطًا بمئة ألف عربة. وتُبرز الآية تفوّق البأس مقرونًا بعزمٍ ثابت في وجه كفةٍ طاغية.

सात्यकिःSātyaki
सात्यकिः:
Karta
TypeNoun
Rootसात्यकि
FormMasculine, Nominative, Singular
महेष्वासःgreat archer (lit. one having a great bow)
महेष्वासः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहेष्वास
FormMasculine, Nominative, Singular
वृष्णीनाम्of the Vṛṣṇis
वृष्णीनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवृष्णि
FormMasculine, Genitive, Plural
प्रवरःforemost, best
प्रवरः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रवर
FormMasculine, Nominative, Singular
रथःchariot-warrior (lit. chariot)
रथः:
Karta
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Nominative, Singular
वृतःsurrounded
वृतः:
Karta
TypeAdjective
Rootवृत
FormMasculine, Nominative, Singular, Past passive participle (kta), वृ (वरणे/आवरणे)
शतसहस्रेणby a hundred thousand
शतसहस्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootशतसहस्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
रथानाम्of chariots / chariot-warriors
रथानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Genitive, Plural
प्रणुदन्driving back, pushing away
प्रणुदन्:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-नुद्
FormMasculine, Nominative, Singular, Present active participle (śatṛ), नुद् (प्रेरणे/नुदने), प्र
बलीthe strong one, mighty
बली:
Karta
TypeAdjective
Rootबलिन्
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
S
Sātyaki
V
Vṛṣṇis
C
chariots (rathāḥ)

Educational Q&A

The verse underscores steadfast courage and disciplined strength: even when outnumbered, a righteous warrior is expected to stand firm, act decisively, and protect his side through skill and resolve—an aspect of kṣatriya-dharma.

Vaiśampāyana describes Sātyaki, the foremost Vṛṣṇi archer, advancing in battle-like formation; despite being encircled by an immense host of chariots, he forcefully repels them and presses forward.