Shloka 5
सेनासमागमः — The Convergence of Armies
फरसे, भिन्दिपाल, शूल, तोमर, मुद्गर, परिघ, यष्टि, पाश, निर्मल तलवार, खड््गः, धनुषसमूह तथा भाँति-भाँतिके बाण आदि अस्त्र-शस्त्र तेलमें धुले होनेके कारण चमचमा रहे थे, जिनसे वह सेना सुशोभित हो रही थी ।। तस्य मेघप्रकाशस्य सौवर्ण: शोभितस्य च । बभूव रूप॑ सैन्यस्य मेघस्येव सविद्युत:,सात्यकिकी वह सेना (हाथियोंके समूहके कारण तथा काली वर्दी पहननेसे) मेघोंके समान काली दिखायी देती थी। सैनिकोंके सुनहरे आभूषणोंसे सुशोभित हो वह ऐसी जान पड़ती थी, मानो बिजलियोंसहित मेघोंकी घटा छा रही हो
vaiśaṃpāyana uvāca | tasya meghaprakāśasya sauvarṇaḥ śobhitasya ca | babhūva rūpaṃ sainyasya meghasyeva savidyutaḥ ||
قال فَيْشَمْبَايَنَة: «الفؤوس، والبهينديبالا، والرماح، والتومارا، والهراوات، والهِمَد الحديدية، والعِصيّ، والحبال ذات العُرى، والسيوف النقية؛ وجموع السيوف والأقواس، والسهام على اختلافها—كانت تلمع لأنّها غُسلت بالزيت، فازدانت بها تلك الكتائب. وكان جيشُ سَاتْيَكِي يبدو أسودَ كالسحاب (لكثرة الفيلة ولبس السواد)، غير أنّه مُزَيَّنٌ ببريق الذهب في حُليّ الجنود، فكأنه سحابةُ مطرٍ تتلألأ فيها البروق.»
वैशमग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how war gathers momentum through organized power and dazzling display: the army’s splendor (gold, polished weapons) coexists with its ominous mass (cloud-dark), suggesting that outward brilliance can accompany impending violence and should be viewed with moral seriousness.
The narrator describes the assembled force as cloud-like and dark in bulk, yet flashing with golden ornaments like lightning in a storm-cloud—an image emphasizing the army’s scale, readiness, and intimidating beauty as the conflict approaches.