Shloka 18

अम्बायाः तपोदीक्षा–रुद्रवर–आत्मदाहः

Amba’s Ascetic Vow, Rudra’s Boon, and Self-Immolation

Devanagari script

ततः कतिपयाहस्य तच्छुत्वा भरतर्षभ । हिरण्यवर्मा राजेन्द्र रोषादार्ति जगाम ह,भरतश्रेष्ठ! राजेन्द्र! तदनन्तर कुछ दिनोंमें उसके स्त्री होनेका समाचार सुनकर हिरण्यवर्मा क्रोधसे पीड़ित हो गया

Transliteration

tataḥ katipayāhasya tac chrutvā bharatarṣabha | hiraṇyavarmā rājendra roṣād ārtiṁ jagāma ha ||

Translation

ثم بعد أن مضت أيام قلائل، يا ثورَ آلِ بهاراتا، إنّ الملك هيرانيَفَرْمَن—لمّا سمع ذلك الخبر—استولى عليه كمدٌ مولودٌ من الغضب.

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः

• कतिपयाहस्य: of a few days
• कतिपयाहस्य: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: कतिपय + अह
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• तत्: that (news/thing)
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Karana
• Type: Verb
• Root: श्रु
• Form: क्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)

• भरतर्षभ: O bull among the Bharatas
• Type: Noun
• Root: भरत + ऋषभ
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• हिरण्यवर्मा: Hiraṇyavarmā
• हिरण्यवर्मा: Karta
• Type: Noun
• Root: हिरण्यवर्मन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• राजेन्द्र: O king of kings
• Type: Noun
• Root: राज + इन्द्र
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• रोषात्: from anger, out of wrath
• रोषात्: Apadana
• Type: Noun
• Root: रोष
• Form: Masculine, Ablative, Singular

• आर्तिम्: distress, affliction
• आर्तिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: आर्ति
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• जगाम: went, fell into (a state)
• Type: Verb
• Root: गम्
• Form: Perfect (लिट्), Third, Singular, Parasmaipada

• ह: indeed (emphatic particle)
• Type: Indeclinable
• Root: ह

Speaker

दुपद उवाच

Characters & Entities

• दुपद (Drupada)
• हिरण्यवर्मा (Hiraṇyavarman)
• भरत (Bharata lineage; implied by address bharatarṣabha)