Shloka 12
Bhīṣma’s Retrospective of the Jāmadagnya Rāma Encounter
Divyāstra-Pratiyuddha and Twilight Cessation
Devanagari script
ततो<पश्यं पतितो राजसिंहं द्विजानष्टौ सूर्यहुताशना भान् । ते मां समन्तात् परिवार्य तस्थु: स्वबाहुभि: परिधार्याजिमध्ये,राजसिंह! वहाँ गिरते समय मैंने देखा कि सूर्य और अग्निके समान तेजस्वी आठ ब्राह्मण आये और संग्रामभूमिमें मुझे सब ओरसे घेरकर अपनी भुजाओंपर ही मेरे शरीरको धारण करके खड़े हो गये
Transliteration
tato ’paśyaṁ patito rājasiṁhaṁ dvijān aṣṭau sūryahutāśanābhān | te māṁ samantāt parivārya tasthuḥ svabāhubhiḥ paridhāryājimadhye ||
Translation
«ثم، يا أسدَ الملوك، وبينما كنتُ أهوي، رأيتُ ثمانيةَ براهمةٍ متلألئين كالشمس وكالنار. أحاطوا بي من كل جانب في وسط ساحة القتال، وبأذرعهم هم أنفسهم حملوا جسدي وسندوه.»
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
अपश्यम्I saw
अपश्यम्:
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperfect (Lan), 1, Singular, Parasmaipada
पतितःfallen (while falling)
पतितः:
TypeAdjective
Rootपतित
FormMasculine, Nominative, Singular
राजसिंहम्the lion among kings (O king-lion / kinglike lion)
राजसिंहम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजसिंह
FormMasculine, Accusative, Singular
द्विजान्brahmins (twice-born)
द्विजान्:
Karma
TypeNoun
Rootद्विज
FormMasculine, Accusative, Plural
अष्टौeight
अष्टौ:
TypeAdjective
Rootअष्टन्
FormMasculine, Accusative, Plural
सूर्यहुताशनाभान्shining like the sun and fire
सूर्यहुताशनाभान्:
TypeAdjective
Rootसूर्यहुताशनाभ
FormMasculine, Accusative, Plural
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAccusative, Singular
समन्तात्from all sides, all around
समन्तात्:
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात्
परिवार्यhaving surrounded
परिवार्य:
TypeVerb
Rootपरि + वृ
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
तस्थुःthey stood
तस्थुः:
TypeVerb
Rootस्था
FormPerfect (Lit), 3, Plural, Parasmaipada
स्वबाहुभिःwith their own arms
स्वबाहुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootस्वबाहु
FormMasculine, Instrumental, Plural
परिधार्यhaving supported/held up
परिधार्य:
TypeVerb
Rootपरि + धृ
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
अजिमध्येin the midst of battle
अजिमध्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअजिमध्य
FormMasculine, Locative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaE
eight brahmins (dvijāḥ)S
Surya (Sun)A
Agni (Fire)B
battlefield (āji)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes