Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Udyoga-parva Adhyāya 165 — Bhīṣma’s Appraisal and Karṇa’s Rebuttal (भीष्म–कर्ण विवादः)

त्रिगर्ता भ्रातर: पजच रथोदारा मता मम | कृतवैराश्न पार्थस्ते विराटनगरे तदा,त्रिगर्तदेशीय पाँचों भ्राताओंको मैं उदार रथी मानता हूँ। विराटनगरमें दक्षिणगोग्रहके युद्धके समय चार पाण्डवोंके साथ इनका वैर बढ़ गया था

Trigartā bhrātaraḥ pañca rathodārā matā mama | kṛtavairāś ca pārthais te Virāṭanagare tadā ||

قال بهيشما: «إن الإخوة الخمسة من تريغارتا، في تقديري، فرسانُ مركباتٍ نبلاءُ ذوو بأس. غير أنهم يومئذٍ في مدينة فيرَاطا صاروا أعداءً مُقسَمين لأبناء بريثا، إذ اشتدّت عداوتهم في القتال المتصل بغارة الماشية الجنوبية.»

त्रिगर्ताःthe Trigartas
त्रिगर्ताः:
Karta
TypeNoun
Rootत्रिगर्त (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
भ्रातरःbrothers
भ्रातरः:
Karta
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
पञ्चfive
पञ्च:
TypeIndeclinable
Rootपञ्च
रथ-उदाराःnoble chariot-warriors / excellent in chariots
रथ-उदाराः:
Karta
TypeAdjective
Rootरथ + उदार (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
मताःconsidered / regarded
मताः:
TypeAdjective
Rootमन् (धातु) → मत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
ममof me / my
मम:
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, Genitive, Singular
कृत-वैराःhaving made enmity / having become enemies
कृत-वैराः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृत (कृ धातु) + वैर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
पार्थैःwith the Pāṇḍavas (sons of Pṛthā)
पार्थैः:
Karana
TypeNoun
Rootपार्थ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
तेthey
ते:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
विराट-नगरेin the city of Virāṭa
विराट-नगरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविराट + नगर (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Singular
तदाthen / at that time
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा

भीष्म उवाच

B
Bhishma
T
Trigarta brothers (five)
P
Pandavas (Pārthas, sons of Pṛthā)
V
Viratanagara
T
Trigarta country

Educational Q&A

Even when acknowledging an opponent’s valor and nobility, one must also recognize how specific acts in conflict create lasting enmity; ethical judgment in war includes both respect for prowess and awareness of the consequences of hostility.

Bhishma identifies the five Trigarta brothers as notable chariot-warriors, and explains that their feud with the Pandavas became firmly established earlier at Viratanagara during the fighting associated with a cattle-raid episode.