Shloka 14
Pāṇḍava-senā-niryāṇa and Vyūha-vibhāga (पाण्डवसेनानिर्याण तथा व्यूहविभाग)
धृष्टद्युम्न: शिखण्डी च सात्यकिश्व महारथ: । केकया भ्रातर: पज्च राक्षसक्ष घटोत्कच:,दन्तान् दन्तेषु निष्पिष्य सृक्किणी परिलेलिहन् | धष्टद्युम्न, शिखण्डी, महारथी सात्यकि, पाँच भाई केकयराजकुमार, राक्षस घटोत्कच, द्रौपदीके पाँचों पुत्र, अभिमन्यु, राजा धृष्टकेतु, पराक्रमी भीमसेन तथा महारथी नकुल- सहदेव--ये सब-के-सब क्रोधसे लाल आँखें किये अपने आसनोंसे उछलकर खड़े हो गये और अंगद, पारिहार्य (मोतियोंके गुच्छों) तथा केयूरोंसे विभूषित एवं लाल चन्दनसे चर्चित अपनी सुन्दर भुजाओंको थामकर दाँतोंपर दाँत रगड़ते हुए ओठोंके दोनों कोने चाटने लगे
sañjaya uvāca | dhṛṣṭadyumnaḥ śikhaṇḍī ca sātyakiś ca mahārathaḥ | kekayā bhrātaraḥ pañca rākṣasaś ca ghaṭotkacaḥ | dantān danteṣu niṣpiṣya sṛkkiṇī parilelihan |
قال سنجيا: «نهض دْهْرِشْتَدْيُومْنَةُ، وشيخَنْدي، وساتْيَكي المقاتل العظيم على العجلة، وإخوة كِكَيَة الخمسة، والراكشسا غَطوتْكَچَ—يصرّون أسنانهم ويلعقون زوايا أفواههم—من مقاعدهم غضبًا. احمرّت عيونهم، وأمسكوا بأذرعهم الحسنة الزينة—مُحَلّاة بالأساور العضدية، وسلاسل اللؤلؤ، والأساور، ومطيّبة بخشب الصندل الأحمر—إشارةً إلى استعدادٍ شرسٍ لأن يُجابَهَت الإهانة بالقوة، فيما كانت أزمة الدارما تنحدر نحو الحرب.»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how quickly anger can surge in moments of political and moral crisis; it implicitly contrasts raw martial impulse with the need for dharmic restraint and right judgment before violence becomes inevitable.
Sañjaya describes key Pāṇḍava-aligned warriors reacting with visible fury—rising from their seats and showing aggressive bodily signs—indicating that negotiations and tensions are pushing the assembly toward open war.