Shloka 63
कुरुक्षेत्रे सेनानिवेशवृत्तान्तः — Dhṛtarāṣṭra Questions Saṃjaya on the Deployed Armies
उवाच वदतां श्रेष्ठ: सान्त्वपूर्वमिदं वच: । वैशम्पायनजीने कहा--राजन्! आपद्धर्मके विषयमें कुशल, वक्ताओंमें श्रेष्ठ, परम बुद्धिमान् युधिष्ठिने उस समय सम्पूर्ण भाइयों तथा सनातन भगवान् वासुदेवको बुलाकर सान्त्वनापूर्वक इस प्रकार कहा--
uvāca vadatāṁ śreṣṭhaḥ sāntvapūrvam idaṁ vacaḥ |
قال فَيْشَمْبَايَنَا: إنَّ أبرعَ المتكلمين يومئذٍ خاطبهم بكلماتٍ تُسَكِّنُ القلوبَ وتُثَبِّتُ العزم. وفي تلك اللحظة استدعى يُدْهِشْتِيرَا—الخبيرَ بتمييز الدَّرْمَا في أزمنة الشدّة—جميعَ إخوته والربَّ الأزليَّ فاسوديفا، ثم تكلّم بلهجةٍ هادئةٍ تصالحية، مُهَيِّئًا إيّاهم لما ينتظرهم من قراراتٍ أخلاقيةٍ عسيرة.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even when facing imminent conflict, a leader grounded in dharma should begin with sāntva—calming, conciliatory speech—so that decisions are made from steadiness and ethical clarity rather than agitation or anger, especially in the domain of āpaddharma (ethics under crisis).
Vaiśampāyana narrates that Yudhiṣṭhira, recognized as wise and skilled in crisis-ethics, gathers his brothers and Vāsudeva (Kṛṣṇa) and begins to speak in a consoling tone, setting the stage for counsel and deliberation in the tense pre-war context of the Udyoga Parva.