Previous Verse

Shloka 236

कुरुक्षेत्रे सेनानिवेशवृत्तान्तः — Dhṛtarāṣṭra Questions Saṃjaya on the Deployed Armies

युधिष्ठटिरिण सहित उपाविशदरिंदम: । पाण्डवोंके डेरेमें बलरामजी श्रीकृष्ण आदि सब लोगोंने उन्हें प्रणाम किया। तत्पश्चात्‌ बूढ़े राजा विराट और ट्रुपदको प्रणाम करके शत्रुदमन बलराम युधिष्ठटिरके साथ बैठे

yudhiṣṭhireṇa sahita upāviśad ariṃdamaḥ | pāṇḍavānāṃ ḍere meṃ balarāmaḥ śrīkṛṣṇa-ādayaḥ sarve lokāḥ tān praṇāmaṃ cakruḥ | tataḥ paścāt vṛddhaṃ rājānaṃ virāṭaṃ drupadaṃ ca praṇamya śatrudamanaḥ balarāmaḥ yudhiṣṭhireṇa saha niṣasāda |

ثم جلس بالاراما، قاهر الأعداء، إلى جانب يودهيشثيرا. وفي معسكر الباندافا قدّم بالاراما، وشري كريشنا، وسائر القوم له التحية والسجود. ثم بعد أن أدّى الاحترام للملك العجوز فيراتا ولدرُوبادا، أخذ بالاراما—مروّض الخصوم—مقعده بجوار يودهيشثيرا. ويُبرز هذا المشهد خُلُقَ إكرام الشيوخ والحلفاء وإن كانت عاصفة الحرب تتلبّد في الأفق.

युधिष्ठिरिणाby/with Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिरिणा:
Karana
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Instrumental, Singular
सहितःtogether (with)
सहितः:
Karta
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Singular
उपाविशत्sat down
उपाविशत्:
Karta
TypeVerb
Rootउप-आस्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
अरिंदमःenemy-subduer (epithet)
अरिंदमः:
Karta
TypeNoun
Rootअरिंदम
FormMasculine, Nominative, Singular
पाण्डवानाम्of the Pāṇḍavas
पाण्डवानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Genitive, Plural
डेरेin the camp/tent
डेरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootडेर
FormMasculine, Locative, Singular
बलरामःBalarāma
बलरामः:
Karta
TypeNoun
Rootबलराम
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रीकृष्णःŚrī Kṛṣṇa
श्रीकृष्णः:
Karta
TypeNoun
Rootश्रीकृष्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
आदिand others, etc.
आदि:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootआदि
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
जनाःpeople
जनाः:
Karta
TypeNoun
Rootजन
FormMasculine, Nominative, Plural
तान्them
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
प्रणेमुःbowed/saluted
प्रणेमुः:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-नम्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural
तत्then/that
तत्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपश्चात्
वृद्धम्aged/old
वृद्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवृद्ध
FormMasculine, Accusative, Singular
राजानम्king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
विराटम्Virāṭa
विराटम्:
Karma
TypeNoun
Rootविराट
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
द्रुपदम्Drupada
द्रुपदम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रुपद
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रणम्यhaving bowed to
प्रणम्य:
Adhikarana
TypeVerb
Rootप्र-नम्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
शत्रुदमनःsubduer of enemies (epithet)
शत्रुदमनः:
Karta
TypeNoun
Rootशत्रुदमन
FormMasculine, Nominative, Singular
बलरामःBalarāma
बलरामः:
Karta
TypeNoun
Rootबलराम
FormMasculine, Nominative, Singular
युधिष्ठिरेणwith Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिरेण:
Karana
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Instrumental, Singular
सहtogether with
सह:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसह
उपाविशत्sat down
उपाविशत्:
Karta
TypeVerb
Rootउप-आस्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira
B
Balarāma
Ś
Śrī Kṛṣṇa
V
Virāṭa
D
Drupada
P
Pāṇḍavas' camp

Educational Q&A

Even in a tense political-military setting, righteous conduct is shown through humility and proper respect—especially toward elders and allied kings. The verse highlights dharmic etiquette (praṇāma) as a stabilizing moral practice before conflict.

Balarāma arrives and sits with Yudhiṣṭhira in the Pāṇḍavas’ camp. Kṛṣṇa and the others offer salutations, and Balarāma then bows to the elder King Virāṭa and to Drupada before taking his seat, marking formal recognition of leadership and alliances.