Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

पाण्डवसेनानायकाभिषेकः तथा बलरामागमन-उपदेशः | Appointment of Pandava Commanders and Balarama’s Counsel

सानुकर्षा: सतूणीरा: सवरूथा: सतोमरा: । सोपासड्रा: सशक्तीका: सनिषड़ा: सहर्शय:

sānukarṣāḥ satūṇīrāḥ savarūthāḥ satomarāḥ | sopāsaḍrāḥ saśaktīkāḥ saniṣaḍāḥ saharśayaḥ ||

قال فَيْشَمْبايَنَة: كانوا على أتمّ العُدّة—يحملون الأَنُكَرْشَة (الدعامة الخشبية المثبّتة تحت العربة لإصلاحها وتثبيتها)، والجِعاب، وأغطية حماية العربات، والمِزْراق، والجِعاب المساعدة وسائر العُدَد، والرماح والحراب، وأنواعاً شتّى من أسلحة القذف.

सानुकर्षाःhaving anukarsa (chassis/under-beam for chariot repair)
सानुकर्षाः:
Karta
TypeNoun
Rootसानुकर्ष (अनुकर्ष)
FormMasculine, Nominative, Plural
सतूणीराḥhaving quivers
सतूणीराḥ:
Karta
TypeNoun
Rootतूणीर
FormMasculine, Nominative, Plural
सवरूथाःhaving chariot-covers/armour (varūtha)
सवरूथाः:
Karta
TypeNoun
Rootवरूथ
FormMasculine, Nominative, Plural
सतोमराःhaving javelins (tomara)
सतोमराः:
Karta
TypeNoun
Rootतोमर
FormMasculine, Nominative, Plural
सोपासड्राःhaving upāsadra/upāsaṅga (auxiliary quivers/weapon-holders)
सोपासड्राः:
Karta
TypeNoun
Rootउपासड्र (उपासङ्ग/उपासड्र)
FormMasculine, Nominative, Plural
सशक्तीकाःhaving spears/lances (śakti)
सशक्तीकाः:
Karta
TypeNoun
Rootशक्तिका (शक्ति)
FormMasculine, Nominative, Plural
सनिषडाःhaving niṣaḍa/niṣaṅga (quivers carried by foot-soldiers)
सनिषडाः:
Karta
TypeNoun
Rootनिषड (निषङ्ग/निषड)
FormMasculine, Nominative, Plural
सहर्षयःhaving r̥ṣṭis (iron staff/spear-like weapon)
सहर्षयः:
Karta
TypeNoun
Rootहर्षि (ऋष्टि/हर्षि)
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
anukarṣa
T
tūṇīra (quiver)
V
varūtha (chariot-covering)
T
tomara (javelin)
U
upāsaḍra/upāsaṅga (auxiliary quiver/gear)
Ś
śakti (spear)
N
niṣaṅga/niṣaḍa (weapon-case/quiver)
H
harśaya/ṛṣṭi-type thrusting weapon

Educational Q&A

The verse highlights disciplined preparedness and organized mobilization. Ethically, it reflects the kṣatriya-world’s emphasis on readiness and duty-bound action, showing that war—when it comes—is approached with planning and full provisioning rather than impulsive violence.

Vaiśampāyana is describing forces being outfitted with chariot fittings and a range of weapons—quivers, coverings, javelins, spears, and related gear—indicating a large-scale, systematic preparation for the coming conflict in the Udyoga Parva.