Shloka 56
Kaurava Mobilization at Kurukṣetra (Duryodhana Orders War Preparations) / कुरुक्षेत्रे धार्तराष्ट्र-सैन्यसज्जा
तत: शब्द: समभवत् समुद्रस्येव पर्वणि । हृष्टानां सम्प्रयातानां घोषो दिवमिवास्पृशत्,तदनन्तर जैसे पूर्णिमाके दिन बढ़ते हुए समुद्रका कोलाहल सुनायी देता है, उसी प्रकार हर्ष और उत्साहमें भरकर युद्धके लिये यात्रा करनेवाले उन सैनिकोंका महान् घोष सब ओर फैलकर मानो स्वर्गलोकतक जा पहुँचा
tataḥ śabdaḥ samabhavat samudrasyeva parvaṇi | hṛṣṭānāṃ samprayātānāṃ ghoṣo divam ivāspṛśat ||
ثم ارتفع دويٌّ عظيم—كالبحر إذا انتفخ في يوم عيد. وامتدّت صيحاتُ الحربِ لأولئك الجنود، وهم ينطلقون إلى القتال بفرحٍ وحماسة، في كل اتجاه، حتى خُيِّل أنها بلغت السماء. وتؤكد الآية أن الحماسةَ الجماعية قد تُضخِّم الاندفاع نحو الحرب، فتجعل من فوران البشر جلبةً طاغية تكاد تكون كونية.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how mass enthusiasm and martial excitement can become a powerful force that propels society toward conflict; it invites reflection on the ethical weight of collective momentum and the ease with which exhilaration can drown out restraint.
As the troops set out for battle, their joyful, confident shouting rises into a vast din, compared to the loud surge of the sea on a festival day, and is described as spreading so widely that it seems to reach the heavens.