Shloka 21
Nahūṣa’s Pride, the Ṛṣi-Borne Palanquin, and the Search for Indra (नहुष-इन्द्राणी-प्रकरणम्)
शल्य उवाच एवमुकक्त्वा तु तां देवीं विसृज्य च वराननाम् | विमाने योजयित्वा च ऋषीन् नियममास्थितान्,शल्य कहते हैं--राजन्! सुन्दर मुखवाली शची देवीसे ऐसा कहकर नहुषने उन्हें विदा कर दिया और यम-नियमका पालन करनेवाले बड़े-बड़े ऋषि-मुनियोंका अपमान करके अपनी पालकीमें जोत दिया। वह ब्राह्मणद्रोही नरेश बल पाकर उन्मत्त हो गया था। मद और बलसे गर्वित हो स्वेच्छाचारी दुष्टात्मा नहुषने उन महर्षियोंको अपना वाहन बनाया
śalya uvāca evam uktvā tu tāṃ devīṃ visṛjya ca varānanām | vimāne yojayitvā ca ṛṣīn niyamam āsthitān |
قال شَلْيَة: «لما قال نَهُوشَةُ ذلك لتلك الإلهة ذات الوجه الحسن، صرفها. ثم إنه، منتهكًا ما يجب من توقيرٍ للريشيّين العظام القائمين على ضبط النفس، قرنَ أولئك الرِّشي إلى مركبته السماوية/محفّته كأنهم دوابُّ حمل. وقد أسكره ما ناله من قوةٍ جديدة، فطغى عليه الكِبْر؛ وبالغرور وإرادةٍ منفلتة جعل الحكماء وسيلةَ نقله—وهو أدهرما جسيم وعداءٌ لحرمة النظام البرهمني.»
शल्य उवाच
Educational Q&A
Power without humility leads to adharma: Nahūṣa’s pride makes him violate the sanctity of self-restrained sages, showing that kingship is legitimate only when governed by reverence, restraint, and protection of dharma—especially honoring brahmins and ṛṣis.
After speaking to the goddess Śacī, Nahūṣa sends her away and, in an act of arrogance, forces disciplined sages to serve as the ‘yoke’ for his vimāna/palanquin, treating them like draft animals—an insult that signals his moral collapse and foreshadows his downfall.