Shloka 29
धृतराष्ट्रस्य वंशोपदेशः
Dhṛtarāṣṭra’s Dynastic Counsel on Legitimate Rule
ये पार्थिवा राजसभां प्रविष्टा ब्रह्मर्षयो ये च सभासदो<न्ये । शृण्वन्तु वक्ष्यामि तवापराध॑ पापस्य सामात्यपरिच्छदस्य,“जो-जो राजा, ब्रह्मर्षि तथा अन्य सभासद् इस राजसभाके भीतर आये हैं, वे सब लोग मन्त्री और सेवकोंसहित तुझ पापी दुर्योधनके अपराधोंको सुनें। मैं वर्णन करती हूँ
ye pārthivā rājasabhāṃ praviṣṭā brahmarṣayo ye ca sabhāsado 'nye | śṛṇvantu vakṣyāmi tavāparādhaṃ pāpasya sāmātyaparicchadasya ||
خاطب فيدورا المجلس قائلاً: «ليصغِ جميع الملوك الذين دخلوا هذه القاعة الملكية، والبراهمارشية، وسائر أعضاء المجلس. سأُعلن جرمك—يا دوريوذانا الآثم—ومعك جرم وزرائك وأتباعك.» وتُصوّر الآية لائحة اتهامٍ أخلاقية علنية: فالذنب لا يبقى شأنًا خاصًا إذا عرّض المملكة للخطر، وتمتدّ المسؤولية إلى كل من أعان الظلم وسانده.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Wrongdoing by a ruler must be publicly named when it threatens dharma and the polity; responsibility spreads beyond the principal offender to ministers and attendants who support or conceal the offence.
In the Kuru court, Vidura calls upon all present—kings, sages, and courtiers—to listen as he prepares to enumerate Duryodhana’s transgressions, explicitly including the culpability of his ministerial circle and retinue.