Previous Verse

Shloka 356

Droṇa–Vidura–Gāndhārī Counsel in the Royal Assembly (धर्मार्थयुक्ता सभा-उपदेश-प्रकरणम्)

अहं प्रेष्पश्न॒ दासश्न॒ तवाद्य सुतवत्सले । राजन! तत्पश्चात्‌ पुन: हाथ जोड़कर माताको प्रसन्न करनेके लिये मैंने विनयपूर्वक कहा --“अम्ब! मैं राजा शान्तनुसे उत्पन्न होकर कौरववंशकी मर्यादाका वहन करता हूँ। अतः अपनी की हुई प्रतिज्ञाको झूठी नहीं कर सकता।” यह बात मैंने बार-बार दुहरायी। इसके बाद फिर कहा--'पुत्रवत्सले! विशेषतः तुम्हारे ही लिये मैंने यह प्रतिज्ञा की थी। मैं तुम्हारा सेवक और दास हूँ (मुझसे वह प्रतिज्ञा तोड़नेके लिये न कहो)”

ahaṁ preṣyaś ca dāsaś ca tavādya sutavatsale | rājan tatpaścāt punaḥ kṛtāñjalir mātaraṁ prasādayituṁ vinayapūrvakam avadam— “ambe, ahaṁ rājñaḥ śāntanor utpannaḥ kauravavaṁśasya maryādāṁ vahāmi; ataḥ kṛtāṁ pratijñāṁ mṛṣā kartuṁ na śaknomi” iti. etad ahaṁ punaḥ punaḥ pratyuvāca. tataḥ punar avadam— “sutavatsale, viśeṣatas tavaiva kṛte mayā eṣā pratijñā kṛtā; ahaṁ tava sevakaḥ dāsaś ca (māṁ pratijñābhaṅgāya mā niyojaya)” iti.

قال بيشما: «أيها الملك، أيتها الأمُّ المحبّة لولدها، إنني اليوم خادمك وعبدك.» ثم عدتُ فضممتُ كفّيّ تواضعًا لأُرضي أمي وقلت: «يا أمّاه، لقد وُلدتُ من الملك شانتانو، وأحمل شرف سلالة كورو وانضباطها؛ لذلك لا أستطيع أن أجعل نذري كذبًا.» وكرّرتُ ذلك مرارًا. ثم أضفت: «أيتها الأمُّ الحنون، إنما قطعتُ هذا النذر خصوصًا من أجلك. أنا خادمك وعبدك—فلا تطلبي مني أن أنقض عهدي.»

अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Singular
प्रेष्यःservant
प्रेष्यः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रेष्य
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्मिam
अस्मि:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
दासःslave, attendant
दासः:
Karta
TypeNoun
Rootदास
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्मिam
अस्मि:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
तवof you / your
तव:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
अद्यtoday, now
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
सुतवत्सलेO you who are affectionate to your son
सुतवत्सले:
TypeAdjective
Rootसुतवत्सल
FormFeminine, Vocative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
S
Shantanu
K
Kaurava/Kuru lineage
A
Amba (addressed as 'Ambe')
T
the King (addressed as 'Rājan')