Shloka 19
Droṇa–Vidura–Gāndhārī Counsel in the Royal Assembly (धर्मार्थयुक्ता सभा-उपदेश-प्रकरणम्)
न चोच्छेदं कुलं यायाद् विस्तीर्येच्च कथं यश: । तस्याहमीप्सितं बुद्ध्वा कालीं मातरमावहम्,“किसी प्रकार इस कुलका उच्छेद न हो और इसके यशका सदा विस्तार होता रहे'-- उनकी आन्तरिक इच्छा जानकर मैं कुलकी भलाई और पिताकी प्रसन्नताके लिये राजा न होने और जीवनभर ऊध्वरिता (नैप्ठिक ब्रह्मचारी) रहनेकी दुष्कर प्रतिज्ञा करके माता काली (सत्यवती)-को ले आया। ये सारी बातें तुमको अच्छी तरह ज्ञात हैं। मैं उसी प्रतिज्ञाका पालन करता हुआ सदा प्रसन्नतापूर्वक यहाँ निवास करता हूँ
na cocchedaṃ kulaṃ yāyād vistīryec ca kathaṃ yaśaḥ | tasyāham īpsitaṃ buddhvā kālīṃ mātaram āvaham |
«لئلّا ينقطع هذا النسب، ولتتسع شهرته على الدوام». ولما علمتُ أن ذلك هو مراده الكامن في قلبه، جئتُ بالأم كالي (ساتيافاتي). ولخير السلالة وإرضاءً لأبي، أخذتُ على نفسي نذرًا عسيرًا: ألا أعتلي المُلك، وأن أبقى ūrdhvaretaḥ—عفيفًا عفةً صارمة مدى الحياة. وكل ذلك معروف لديك حقّ المعرفة. وأنا، محافظًا على ذلك النذر، أقيم هنا دائمًا راضيًا ثابتًا.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma as self-restraint and sacrifice for a higher good: preserving the dynasty and honoring a father’s wish, even at great personal cost through a binding vow.
The speaker recalls understanding his father’s inner desire that the lineage not end and its fame grow; therefore he brought Kālī (Satyavatī) and undertook a severe vow—renouncing kingship and maintaining lifelong celibacy—continuing to live contentedly while upholding that pledge.