Shloka 17

Udyoga Parva 142: Vidura’s warning to Kuntī and Kuntī’s resolve to meet Karṇa

Gaṅgātīra encounter begins

Devanagari script

अपस्व्या मृगा: सर्वे धार्तराष्ट्रस्य केशव । वाचश्नचाप्यशरीरिण्यस्तत्‌ पराभवलक्षणम्‌,“केशव! सभी मृग दुर्योधनके बाँयेंसे निकलते हैं और उसे प्राय: ऐसी वाणी सुनायी देती है, जिसके बोलनेवालेका शरीर नहीं दिखायी देता। यह उसकी पराजयका चिह्न है

Transliteration

apasavyā mṛgāḥ sarve dhārtarāṣṭrasya keśava | vācaś cāpy aśarīriṇyas tat parābhava-lakṣaṇam ||

Translation

قال سنجيا: «يا كيشافا، إن جميع الوحوش تمرّ عن يسار ابن دريتاراشترا. وهو يسمع مرارًا أصواتًا بلا جسد—كلامًا لا يُرى قائله. وهذه علاماتٌ تُنبئ بهزيمته.»

Word by Word

• अपसव्याः: moving on the left/inauspiciously (to the left)
• अपसव्याः: Karta
• Type: Adjective
• Root: अपसव्य
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• मृगाः: deer/animals
• मृगाः: Karta
• Type: Noun
• Root: मृग
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta
• Type: Adjective
• Root: सर्व
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• धार्तराष्ट्रस्य: of Dhṛtarāṣṭra’s son (Duryodhana)
• धार्तराष्ट्रस्य: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: धार्तराष्ट्र
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• केशव: O Keśava
• केशव: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: केशव
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• वाचः: voices/words
• वाचः: Karma
• Type: Noun
• Root: वाच्
• Form: Feminine, Accusative, Plural

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• अपि: also/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: अपि

• अशरीरिण्यः: bodiless (having no visible speaker)
• अशरीरिण्यः: Karma
• Type: Adjective
• Root: अशरीरिणी
• Form: Feminine, Accusative, Plural

• तत्: that
• तत्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• पराभव-लक्षणम्: a sign of defeat
• पराभव-लक्षणम्: Karta
• Type: Noun
• Root: पराभव-लक्षण
• Form: Neuter, Nominative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sanjaya
• Keshava (Krishna)
• Dhartarashtra’s son (Duryodhana)
• wild animals (mṛgāḥ)
• disembodied voices (aśarīriṇyaḥ vācaḥ)