Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

उद्योगपर्व — अध्याय १३५: कुन्त्याः कृष्णं प्रति संदेशः

Kuntī’s Message to Kṛṣṇa

अतृप्यन्नमृतस्येव कृच्छाल्लब्धस्य बान्धवात्‌ | उद्यच्छाम्येष शत्रूणां नियमाय जयाय च,तेरे ये अमृतके समान वचन बड़ी कठिनाईसे सुननेको मिले थे। उन्हें सुनकर मैं तृप्त नहीं होता था। यह देखो, अब मैं शत्रुओंका दमन और विजयकी प्राप्ति करनेके लिये बन्धु- बान्धवोंके साथ उद्योग कर रहा हूँ

atṛpyann amṛtasyeva kṛcchrāl labdhasya bāndhavāt | udyacchāmy eṣa śatrūṇāṃ niyamāya jayāya ca ||

«كما أن من لا يشبع من رحيق الخلود الذي لا يُنال إلا بمشقة عظيمة من قريبٍ له، كذلك أنا لم أرتوِ بعد سماع تلك الكلمات الشبيهة بالأمريت، العسيرة المنال. انظر—ها أنا الآن أنهض إلى العمل مع ذوي قرابتي، لأكفَّ الأعداء وأقمعهم، ولأظفر بالنصر.»

अतृप्यन्not being satisfied
अतृप्यन्:
Karta
TypeVerb
Rootअ-तृप्यत् (तृप् धातु)
Formवर्तमानकालिक शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुं, प्रथमा, एकवचन
अमृतस्यof nectar
अमृतस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअमृत
Formनपुं, षष्ठी, एकवचन
इवlike/as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
कृच्छ्रात्from hardship; with difficulty
कृच्छ्रात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकृच्छ्र
Formनपुं, पञ्चमी, एकवचन
लब्धस्यof what is obtained
लब्धस्य:
TypeAdjective
Rootलब्ध (लभ् धातु)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुं, षष्ठी, एकवचन
बान्धवात्from a kinsman
बान्धवात्:
Apadana
TypeNoun
Rootबान्धव
Formपुं, पञ्चमी, एकवचन
उद्यच्छामिI strive/undertake; I make effort
उद्यच्छामि:
TypeVerb
Rootउद्-यम् (यम् धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तम, एकवचन, परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
एषःthis (indeed)
एषः:
TypePronoun
Rootएतद्
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
शत्रूणाम्of enemies
शत्रूणाम्:
TypeNoun
Rootशत्रु
Formपुं, षष्ठी, बहुवचन
नियमायfor restraint/subjugation
नियमाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootनियम
Formपुं, चतुर्थी, एकवचन
जयायfor victory
जयाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootजय
Formपुं, चतुर्थी, एकवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root

पुत्र उवाच

P
putra (the son; speaker)
B
bāndhava (kinsmen/relatives)
Ś
śatru (enemies)

Educational Q&A

The verse highlights how rare, hard-won wise counsel can be as precious as nectar, and how such counsel should culminate in disciplined action—restraining wrongdoing and pursuing rightful victory rather than impulsive violence.

A son speaks of having heard exceptionally valuable words from a relative after much difficulty; far from being satisfied, he is stirred to decisive effort, declaring that he will now act with his kinsmen to bring enemies under control and achieve victory.