Shloka 20
उद्योगपर्व अध्याय १३३ — संजये मातृउपदेशः
Udyoga Parva Adhyaya 133 — A Mother’s Counsel to Saṃjaya
वयमाश्रयणीया: सम नाश्रितार: परस्य च | सान्यमासाद्य जीवन्ती परित्यक्ष्यामि जीवितम्,हम सदा लोगोंके आश्रयदाता रहे हैं, दूसरोंके आश्रित कभी नहीं रहे; परंतु अब यदि दूसरेका आश्रय लेकर जीवन धारण करना पड़े तो मैं ऐसे जीवनका परित्याग ही कर दूँगी
vayam āśrayaṇīyāḥ sama nāśritāraḥ parasya ca | sānyam āsādya jīvantī parityakṣyāmi jīvitam ||
لقد كنّا دائمًا مَن يمنح الملجأ، ولم نكن قطّ ممّن يعيشون عالةً على غيرهم. فإن كان عليّ الآن أن أحفظ حياتي بالاحتماء بسواي، فسأزهد في حياة كهذه وأتركها جملةً.
पुत्र उवाच
Educational Q&A
The verse asserts an ethic of dignity and responsibility: one should strive to be a support for others rather than live by dependence; if circumstances force humiliating dependence, the speaker prefers renunciation of life to compromising honor.
In a tense pre-war context of the Udyoga Parva, the speaker (identified only as “the child/son” in the colophon) voices a firm resolve: their lineage or household has been a refuge to others, and they refuse to continue living if reduced to seeking another’s shelter.