Shloka 17
Udyoga Parva Adhyāya 132 — Vidura’s Counsel on Udyama, Yaśas, and Kṣātra-Dharma
Devanagari script
अलब्ध्वा यदि वा लब्ध्वा नानुशोचति पण्डित: । आनन्तर्य चारभते न प्राणानां धनायते
Translation
الحكيم لا يندم إن لم ينل، ولا يأسى إن نال. يشرع في السعي بلا انقطاع حتى آخر نَفَس، ولا يبتغي لنفسه مالًا.
Word by Word
अलब्ध्वाnot having obtained
अलब्ध्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootअ-लब्ध्वा (√लभ्)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपद-भावार्थ, non-finite
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
लब्ध्वाhaving obtained
लब्ध्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootलब्ध्वा (√लभ्)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपद-भावार्थ, non-finite
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अनुशोचतिgrieves (afterwards), laments
अनुशोचति:
TypeVerb
Rootअनु-√शुच्
Formलट्, present, 3, singular, परस्मैपद
पण्डितःa wise man
पण्डितः:
Karta
TypeNoun
Rootपण्डित
Formmasculine, nominative, singular
आनन्तर्यम्continuity, unbrokenness
आनन्तर्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootआनन्तर्य
Formneuter, accusative, singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
आरभतेundertakes, sets about
आरभते:
TypeVerb
Rootआ-√रभ्
Formलट्, present, 3, singular, आत्मनेपद
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
प्राणानाम्of (his) lives / vital breaths
प्राणानाम्:
TypeNoun
Rootप्राण
Formmasculine, genitive, plural
धनायतेtreats as wealth; values as wealth
धनायते:
TypeVerb
Rootधनायते (धन + √अय्/नामधातु)
Formलट्, present, 3, singular, आत्मनेपद
Speaker
वायुदेव उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes