Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Udyoga Parva, Adhyāya 13: Śacī’s Delay, Deva-Counsel, and Indra’s Purification

नहुषसे विदा लेकर शुभलक्षणा यशस्विनी शची उस स्थानसे निकली और पुनः बृहस्पतिजीके भवनमें चली गयी ।। तस्या: संश्रुत्य च वचो देवाश्नाग्निपुरोगमा: । चिन्तयामासुरेकाग्रा: शक्रार्थ राजसत्तम,नृपश्रेष्ठ! इन्द्राणीकी बात सुनकर अग्नि आदि सब देवता एकाग्रचित्त होकर इन्द्रकी खोज करनेके लिये आपसमें विचार करने लगे

tasyāḥ saṁśrutya ca vaco devāś cāgnipurogamāḥ | cintayāmāsur ekāgrāḥ śakrārthaṁ rājasattama ||

فلما سمع الآلهةُ كلامَ شَچِي (Śacī)، وقد تقدّمهم أَغْنِي (Agni)، توحّدت هممُهم وشرعوا يتشاورون معًا بعزمٍ على العثور على شَكْرَةَ (إندرا).

तस्याःof her
तस्याः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Genitive, Singular
संश्रुत्यhaving heard
संश्रुत्य:
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
and
:
TypeIndeclinable
Root
वचःspeech/words
वचः:
Karma
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
देवाःthe gods
देवाः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
अग्नि-पुरोगमाःwith Agni in front/led by Agni
अग्नि-पुरोगमाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअग्नि + पुरोगम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
चिन्तयामासुःthey considered/thought
चिन्तयामासुः:
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
FormPerfect (लिट्), Third, Plural, Parasmaipada
एकाग्राःsingle-minded, focused
एकाग्राः:
Karta
TypeAdjective
Rootएकाग्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
शक्र-अर्थम्for the sake of Śakra (Indra)
शक्र-अर्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootशक्र + अर्थ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
राज-सत्तमO best of kings
राज-सत्तम:
TypeNoun
Rootराजन् + सत्तम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular

नहुष उवाच

N
Nahusha
S
Shachi (Indrani)
I
Indra (Shakra)
A
Agni
D
Devas
B
Brihaspati (implied by the prose context: his dwelling)

Educational Q&A

When a leader or protector falls into crisis, the righteous should respond with unity, focus, and purposeful counsel; moral responsibility is shared, not delegated to chance.

After hearing Śacī’s account, the gods headed by Agni gather their attention and begin deliberating on how to locate Indra (Śakra), who is absent/hidden, and to act for his recovery.