Shloka 13
Udyoga Parva, Adhyāya 13: Śacī’s Delay, Deva-Counsel, and Indra’s Purification
वृत: सुरगणमश्रेष्ठ मोक्ष तस्य विनिर्दिश । “आपने समस्त प्राणियोंकी रक्षाके लिये विष्णुरूप धारण किया है। यद्यपि वृत्रासुर आपकी ही शक्तिसे मारा गया है तथापि इन्द्रको ब्रह्महत्याने आक्रान्त कर लिया है। सुरगणश्रेष्ठ] अब आप ही उनके उद्धारका उपाय बताइये" ।। तेषां तद् वचन श्रुत्वा देवानां विष्णुरब्रवीत्,इति श्रीमहाभारते उद्योगपर्वणि सेनोद्योगपर्वणि उपश्रुतियाचने त्रयोदशो 5 ध्याय: ।। १२३ || इस प्रकार श्रीमह्याभारत उद्योगपर्वके अन्तर्गत सेनोट्योगपर्वनें उपश्रुतिसे प्रार्थाविषयक तेरहवाँ अध्याय पूरा हुआ
Nahuṣa uvāca: Vṛtaḥ sura-gaṇa-śreṣṭha mokṣaṃ tasya vinirdiśa. Teṣāṃ tad-vacanaṃ śrutvā devānāṃ Viṣṇur abravīt.
«يا أكرمَ جموعِ الآلهة، بيّن سبيلَ الخلاص له. لقد اتخذتَ هيئةَ فيشنو حمايةً لجميع الكائنات. ومع أن فِرتراسورا قُتل بقدرتك أنت، فإن إندرا قد أُخذ مع ذلك بخطيئةِ brahma-hatyā. فلهذا، يا خيرَ الآلهة، أنت وحدك القادر على إرشاد الطريق الذي به يُنقَذ.» فلما سمع فيشنو كلامَ الآلهة أجابهم.
नहुष उवाच
Educational Q&A
Even actions performed for cosmic order can carry moral and ritual consequences; therefore dharma includes not only victory over evil but also responsibility to address the resulting taint through proper counsel and expiation. The passage highlights that divine power does not erase ethical accountability, and that restoration requires a deliberate remedy.
Nahuṣa addresses the foremost divine figure (linked with Viṣṇu) and asks for the method to free Indra from the affliction of brahma-hatyā that has seized him after Vṛtra’s death. The gods’ request is heard, and Viṣṇu is about to respond with guidance.