Shloka 4
Udyoga-parva Adhyāya 126 — Kṛṣṇa’s Indictment of Misrule and the Varuṇa Analogy (कृष्णवाक्यं–धर्मपाशदृष्टान्तः)
Devanagari script
भवान् क्षत्ता च राजा वाप्याचार्यो वा पितामह: । मामेव परिगर्हन्ते नान्यं कंचन पार्थिवम्,“मैं देखता हूँ, आप, विदुरजी, पिताजी, आचार्य अथवा पितामह भीष्म सभी लोग केवल मुझपर ही दोषारोपण करते हैं; दूसरे किसी राजापर नहीं
Transliteration
bhavān kṣattā ca rājā vāpy ācāryo vā pitāmahaḥ | mām eva parigarhante nānyaṃ kaṃcana pārthivam ||
Translation
قال فايشَمبايانا: «أنت، وفيدورا الوزير، والملك (أبي)، والمعلّم، والجدّ الأكبر بهيشما—كلكم لا تلومون إلا أنا، ولا تلومون ملكًا غيري. أرى أن تبعة ما يجري تُلقى على عاتقي وحدي.»
Word by Word
भवान्you (honored sir)
भवान्:
Karta
TypeNoun
Rootभवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षत्ताthe chamberlain (Vidura)
क्षत्ता:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
आचार्यःthe teacher (preceptor)
आचार्यः:
Karta
TypeNoun
Rootआचार्य
FormMasculine, Nominative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
पितामहःgrandfather (grandsire)
पितामहः:
Karta
TypeNoun
Rootपितामह
FormMasculine, Nominative, Singular
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormMasculine/Feminine, Accusative, Singular
एवonly/indeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
परिगर्हन्तेthey blame/censure
परिगर्हन्ते:
TypeVerb
Rootगर्ह्
FormLat (Present), Atmanepada, Third, Plural
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अन्यम्another/any other
अन्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्य
FormMasculine, Accusative, Singular
कंचनany (at all)
कंचन:
Karma
TypePronoun
Rootकिंचन
FormMasculine, Accusative, Singular
पार्थिवम्king/earthly ruler
पार्थिवम्:
Karma
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaishampayanaV
ViduraD
DhritarashtraD
DronaB
BhishmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes