Shloka 15
उद्योगपर्व — अध्याय १२५: दुर्योधनस्य प्रत्युत्तरम्
Duryodhana’s Reply in the Kuru Assembly
“तथा तुम्हें पास बिठाकर रत्न एवं ओषधियोंसे युक्त लाल हथेलीवाले हाथसे तुम्हारी पीठको धीरे-धीरे सहलायें ।। शालस्कन्धो महाबाहुस्त्वां स््वजानो वृकोदर: । साम्नाभिवदतां चापि शान्तये भरतर्षभ,'भरतभूषण! शालवृक्षके तनेके समान ऊँचे डील-डौलवाले महाबाहु भीमसेन भी शान्तिके लिये तुम्हें हृदयसे लगाकर तुमसे मीठी-मीठी बातें करें
vaiśampāyana uvāca | śālaskandho mahābāhus tvāṃ svajano vṛkodaraḥ | sāmnābhivadatāṃ cāpi śāntaye bharatarṣabha ||
قال فَيْشَمْبايَنَة: «وهكذا، ليُجلِسْه إلى جوارك، وبكفٍّ حمراءَ موشّاةٍ بالجواهر والأعشاب، لِيُداعِبْ ظهرك رويدًا رويدًا. وبهيمَسينا—عريضُ الكتفين كجذع شجرة الشالا، عظيمُ الذراعين، من ذوي قرباك، المعروفُ بفِرْكودَرَة—سيضمّك أيضًا إلى صدره من أجل السِّلم، ويخاطبك بكلماتٍ رقيقةٍ مُصالِحة، يا ثورَ آلِ بهاراتا.»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even the strongest warrior is urged to adopt gentleness and conciliatory speech when the goal is śānti (peace). Strength is framed as serving dharma through restraint and reconciliation, not merely through force.
Vaiśampāyana describes how Bhīma—despite his formidable build and reputation—will speak soothingly to the addressed person as part of efforts to secure peace and avert escalation toward war.