Shloka 14
अध्याय १२२ — कृष्णस्य दुर्योधनं प्रति नीत्युपदेशः
Kṛṣṇa’s Ethical Counsel to Duryodhana
पितामह् उवाच बहुवर्षसहस्रान्तं प्रजापालनवर्धितम् । अनेकक्रतुदानौधैर्यत् त्वयोपार्जितं फलम्,ब्रह्माजी बोले--राजेन्द्र! तुमने कई हजार वर्षोतक अनेकानेक यज्ञों और दानोंके द्वारा जिस पुण्यफलका उपार्जन किया और प्रजापालनरूपी धर्मके द्वारा जिसे उत्तरोत्तर बढ़ाया, वह सब इस अभिमानरूपी दोषके कारण ही नष्ट हो गया था, जिससे तुम नीचे गिराये गये। तुम्हारे अभिमानके ही कारण स्वर्गलोकके निवासियोंने तुम्हें धिक््कार दिया था
pitāmaha uvāca bahuvarṣasahasrāntaṃ prajā-pālana-vardhitam | aneka-kratu-dāna-aughair yat tvayopārjitaṃ phalam ||
قال بيتامها: «أيها الملك، إن الثواب الذي جمعته على مدى آلاف السنين—مما نلته بقرابين لا تُحصى وبفيضٍ من العطايا، ثم نما على الدوام بدارما رعاية الرعية—قد فسد كلّه بسبب عيب الكِبْر. وبسبب تلك الغطرسة نفسها أُسقِطتَ، ووبّخك سكان السماء.»
पितामह् उवाच
Educational Q&A
Even vast merit gained through sacrifices, charity, and righteous kingship can be nullified by pride; arrogance leads to moral downfall and loss of honor.
Pitāmaha (Bhīṣma) admonishes a king, explaining that the king’s long-earned spiritual merit—built by yajñas, gifts, and protection of subjects—was destroyed because of pride, resulting in his fall and condemnation by heavenly beings.