Shloka 16
गालवस्य विषादः तथा विष्णुप्रयाणम्
Gālava’s Despair and Resolve to Seek Viṣṇu
स दृष्टवा शिरसा भक्तं प्रियमाणं महर्षिणा । तिष्ठता वायुभक्षेण विश्वामित्रेण धीमता,उन्होंने देखा कि परम बुद्धिमान महर्षि विश्वामित्र केवल वायु पीकर रहते हुए सिरपर भोजनपात्र रखे खड़े हैं। यह देखकर धर्मने वह भोजन ले लिया। वह अन्न उसी प्रकार तुरंतकी तैयार की हुई रसोईके समान गरम था। उसे खाकर वे बोले--“ब्रह्मर्ष! मैं आपपर बहुत प्रसन्न हूँ।! ऐसा कहकर मुनिवेषधारी धर्मदेव चले गये
sa dṛṣṭvā śirasā bhaktaṁ priyamāṇaṁ maharṣiṇā | tiṣṭhatā vāyubhakṣeṇa viśvāmitreṇa dhīmatā ||
قال نارادا: لما رأى الحكيمَ فيشفاميترا ثابتًا لا يتزعزع، يعيش على الهواء وحده، ويحمل إناءَ الطعام المُقَدَّم فوق رأسه تعبّدًا وزهدًا، أدرك دارما—وهو في هيئة ناسك—عمقَ ضبطه لنفسه. فقبل الطعام، وكان حارًّا كأنه طُبخ لتوّه. فلما أكل قال: «يا برهمارِشي، إني راضٍ عنك غاية الرضا». ثم انصرف الإله دارما، وهو لا يزال متنكّرًا بزيّ المني.
नारद उवाच
Educational Q&A
Steadfast austerity and sincere offering are not merely external acts; they reveal inner self-mastery. Dharma ‘tests’ and then affirms Viśvāmitra’s righteousness, showing that true merit lies in disciplined restraint and reverent intention.
Nārada describes Viśvāmitra standing in severe austerity, living on air, with an offering placed upon his head. Dharma, disguised as a sage, accepts and eats the food, finds it miraculously hot like fresh cooking, praises Viśvāmitra as a Brahmarṣi, and then departs.