Shloka 14
Adharmic Victory as Unstable; Rules of Restraint, Mediation, and Conciliation (अधर्मविजय-अध्रुवत्व तथा क्षमा-नयः)
Devanagari script
अमित्रोपग्रहं चास्य ते कुर्यु: क्षिप्रमापदि । संतुष्टा: सर्वतो राजन् राजव्यसनकाड्क्षिण:,राजन्! जब विजयी राजापर कोई विपत्ति आ जाती है, तब वे राजापर संकट पड़नेकी इच्छा रखनेवाले लोग विपक्षियोंद्वारा सब प्रकारसे संतुष्ट हो राजाके शत्रुओंका पक्ष ग्रहण कर लेते हैं
Translation
يا أيها الملك! إذا نزلت بالملك الظافر نازلة، فإنّ الذين يتمنّون وقوع الملك في الشدائد، وقد أرضاهم الخصوم من كل وجه، يسارعون إلى الانحياز إلى أعداء الملك.
Word by Word
अमित्रोपग्रहम्taking the side/support of enemies
अमित्रोपग्रहम्:
Karma
TypeNoun
Rootअमित्र-उपग्रह
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अस्यof him/of this (king)
अस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
कुर्युःwould do / should do / would make
कुर्युः:
TypeVerb
Rootकृ
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Plural, Parasmaipada
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र
आपदिin calamity / in distress
आपदि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआपद्
FormFeminine, Locative, Singular
संतुष्टाःbeing satisfied
संतुष्टाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंतुष्ट
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वतःfrom all sides / in every way
सर्वतः:
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
राजव्यसनकाङ्क्षिणःdesiring the king's misfortune
राजव्यसनकाङ्क्षिणः:
Karta
TypeAdjective
Rootराज-व्यसन-काङ्क्षिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes