Shloka 5
धर्म्यविजय-नियमाः
Rules for Dharmic Victory in Kṣatriya Engagement
Devanagari script
अशस्त्रं क्षत्रियं मत्वा शस्त्र गृह्लाद् यथापर: । त्राणायाप्यसमर्थ त॑ं मन्यमानमतीव च,यदि उस देशका क्षत्रिय शस्त्रहीन हो और अपनी रक्षा करनेमें भी अपनेको अत्यन्त असमर्थ मानता हो तो वहाँका क्षत्रियेतर मनुष्य भी देशकी रक्षाके लिये शस्त्र ग्रहण कर सकता है
Transliteration
aśastraṃ kṣatriyaṃ matvā śastraṃ gṛhṇīyād yathāparaḥ | trāṇāyāpy asamarthaṃ taṃ manyamānam atīva ca ||
Translation
قال بهيشما: «إذا وُجد في تلك البلاد كَشاتريا بلا سلاح، بل يرى نفسه عاجزاً غاية العجز عن حماية (الأرض والناس)، فحينئذٍ يجوز—even لغير الكشاتريا في تلك البلاد—أن يحمل السلاح من أجل الدفاع».
Word by Word
अशस्त्रम्unarmed
अशस्त्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअ-शस्त्र
FormMasculine, Accusative, Singular
क्षत्रियम्a kshatriya
क्षत्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
FormMasculine, Accusative, Singular
मत्वाhaving considered
मत्वा:
TypeVerb
Rootमन् (मन्यते)
Formक्त्वा (absolutive), Parasmaipada (usage as gerund), Non-finite
शस्त्रम्a weapon
शस्त्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootशस्त्र
FormNeuter, Accusative, Singular
गृह्णात्may/should take
गृह्णात्:
TypeVerb
Rootग्रह्
Formलोट् (imperative/optative sense depending on context), Third, Singular, Parasmaipada
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
अपरःanother (person), a non-kshatriya
अपरः:
Karta
TypeNoun
Rootअपर
FormMasculine, Nominative, Singular
त्राणायfor protection
त्राणाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootत्राण
FormNeuter, Dative, Singular
अपिeven, also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
असमर्थम्incapable
असमर्थम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअ-समर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
मन्यमानम्thinking, considering (himself)
मन्यमानम्:
TypeVerb
Rootमन् (मन्यते)
Formशानच् (present active participle, Ātmanepada usage), Masculine, Accusative, Singular
अतीवexcessively, very
अतीव:
TypeIndeclinable
Rootअतीव
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaK
kshatriyaŚ
śastra (weapons)T
the country/land (deśa)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes