Shloka 1
धन-राजधर्म संवादः
Discourse on Wealth and Royal Duty
अपन करा बछ। अं अष्टमो> ध्याय: अर्जुनका युधिष्ठिरके मतका निराकरण करते हुए उन्े धनकी महत्ता बताना और राजधर्मके पालनके जोर देते हुए यज्ञानुष्ठानके लिये प्रेरित करना वैशम्पायन उवाच अथार्जुन उवाचेदमधिक्षिप्त इवाक्षमी । अभिनीततरं वाक््यं दृढवादपराक्रम:
vaiśampāyana uvāca—athārjuna uvācedam adhikṣipta ivākṣamī | abhinītataram vākyam dṛḍhavāda-parākramaḥ ||
قال فايشَمبايانا: عندئذٍ تكلّم أرجونا، إذ لم يطق صبراً، كأنما وُجِّه إليه ازدراءٌ شخصي. ثابتاً في دعواه، رهيباً في بأسه، ألقى كلماته بحدّة متصاعدة تكاد تكون مسرحية—معلناً ردّاً قاسياً على رأي يودهيشثيرا، ومجدِّداً الإصرار على واجب الملك وعلى السعي المنضبط إلى الفعل القويم.
अथार्जुन उवाचेदमधिक्षिप्त इवाक्षमी ।
Educational Q&A
The verse frames an ethical tension central to Śānti Parva: righteous governance and disciplined action must not collapse into passivity. Arjuna’s intolerance here signals a corrective impulse—urging steadfastness in rājadharma and resolute commitment to duty, even when moral reflection is heavy.
After hearing Yudhiṣṭhira’s statement, Arjuna reacts sharply, as if he has been reproached. Vaiśampāyana describes Arjuna’s temperament—unyielding in debate and formidable in valor—and introduces his ensuing speech, delivered with heightened intensity.