Shloka 34
आपद्धर्मे वैश्यवृत्तिः, विक्रय-निषेधाः, तथा ब्रह्म-क्षत्र-सम्बन्धः
Emergency Livelihood, Prohibited Trade, and Brahman–Kshatra Regulation
ब्राह्मणस्त्रिषु कालेषु शस्त्र गृह्नन्न दुष्पति । आत्मत्राणे वर्णदोषे दुर्दम्यनियमेषु च,अपनी रक्षाके लिये, अन्य वर्णो्में यदि कोई बुराई आ रही हो तो उसे रोकनेके लिये तथा दुर्दान्त दुष्टोंका दमन करनेके लिये--इन तीन अवसरों पर ब्राह्मण भी शस्त्र ग्रहण करे तो उसे दोष नहीं लगता
brāhmaṇas triṣu kāleṣu śastraṃ gṛhṇan na duṣpati | ātmatrāṇe varṇadoṣe durdamyaniyameṣu ca ||
قال بهيشما: لا يلحق بالبراهمي لومٌ إذا تناول السلاح في ثلاث حالات: للدفاع عن النفس؛ ولمنع فساد نظام الطبقات (فارنا) واضطرابه إذا انحرف؛ ولردع الأشرار الجامحين الذين يصعب كبحهم وإخضاعهم. ففي هذه الاستثناءات تُعدّ القوة واجبَ حماية، لا خروجًا عن وقار البراهمي وضبطه.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Non-violence and restraint are normative for a Brahmin, but dharma allows exceptional recourse to weapons when the aim is protection: safeguarding oneself, preventing breakdown of the social-moral order, and restraining dangerous wrongdoers. The intent (protection and restoration of order) is central to whether the act is blameworthy.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and governance, Bhishma advises Yudhishthira about when force is justified. Here he clarifies that even a Brahmin may take up arms in three specific emergencies tied to protection and the maintenance of order.