Shloka 5
राजधर्मः—प्रजापालनं दानयज्ञश्च
Royal Duty—Protection of Subjects, Generosity, and Sacrificial Discipline
नित्यमुद्यतदण्डश्न भवेन्मृत्युरिवारिषु । निहन्यात् सर्वतो दस्यून्ू न कामात् कस्यचित् क्षमेत्,राजाको चाहिये कि वह शत्रुओंको यमराजकी भाँति सदा दण्ड देनेके लिये उद्यत रहे। वह डाकुओं और लुटेरोंको सब ओरसे पकड़कर मार डाले। स्वार्थवश किसी दुष्टके अपराधको क्षमा न करे
bhīṣma uvāca | nityam udyatadaṇḍaś ca bhaven mṛtyur ivāriṣu | nihanyāt sarvato dasyūṃś ca na kāmāt kasyacit kṣamet |
قال بهيشما: ينبغي للملك أن يكون دائمًا مُشهرًا سلاح العقوبة، كالموت نفسه في وجه الأعداء. وعليه أن يطارد اللصوص وقطاع الطرق من كل جهة ويقضي عليهم، وألا يعفو—بدافع الهوى أو المصلحة—عن جريمة أي رجلٍ شرير.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that a ruler’s dharma includes firm, impartial enforcement of punishment: the king must be ever-ready to restrain enemies and eliminate banditry, and must not excuse wrongdoing out of personal desire or favoritism.
In the Shanti Parva’s instruction on kingship (rājadharma), Bhishma advises Yudhishthira on statecraft: maintaining public order requires decisive action against criminals and consistent justice rather than indulgent pardons motivated by self-interest.