Shloka 23
तात! तुम अपनी बुद्धि और विचारसे जैसा आचरण करते हो, तुम्हारे विषयमें ऐसी आशा न तो पाण्डुने की थी और न कुन्तीने ही ऐसी आशा की थी ।। शौर्य बल॑ च सत्यं च पिता तव सदाब्रवीत् । माहात्म्यं च महौदार्य भवत: कुन्त्ययाचत,तुम्हारे पिता पाण्डु तुम्हारे लिये सदा कहा करते थे कि मेरे पुत्रमें शूरता, बल और सत्यकी वृद्धि हो। तुम्हारी माता कुन्ती भी यही इच्छा किया करती थी कि तुम्हारी महत्ता और उदारता बढ़े
tāta! tvaṃ svabuddhyā vicāreṇa ca yathācarasi, tava viṣaye tādṛśī āśā na pāṇḍunā kṛtā nāpi kuntyā. śauryaṃ balaṃ ca satyaṃ ca pitā tava sadābravīt; māhātmyaṃ ca mahauḍāryaṃ bhavataḥ kuntyayācata.
قال بهيشما: «يا بُنيّ، إن طريقتك في التصرف—مسترشداً بحكمك وتدبّرك—لم تكن قطّ ما كان أبوك باندو يرجوه، ولا ما كانت أمك كونتي تتمنّاه. لقد كان أبوك يردد دائماً: ليَنْمُ في ابني البأسُ والقوةُ والصدق؛ وكانت أمك تدعو أن تزداد عظمتُك في النفس وسخاؤك النبيل.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma reminds the listener that noble birth and parental guidance impose ethical expectations: cultivate valor and strength in the service of dharma, but anchor them in truthfulness, magnanimity, and generosity. Conduct that departs from these virtues is a moral falling-away from one’s intended character.
In the Shanti Parva’s instruction to the grieving king, Bhishma addresses him affectionately and rebukes his present conduct as contrary to what Pandu and Kunti desired for him, then enumerates the virtues they wished to see flourish in him.