Shloka 32
Purohita-Niyoga and the Brahma–Kṣatra Concord
Aila–Kaśyapa Saṃvāda
ब्रह्म वर्धयति क्षत्र क्षत्रतो ब्रह्म वर्धते । एवं राज्ञा विशेषण पूज्या वै ब्राह्म॒णा: सदा,(राज्ञ: सर्वस्य चान्यस्य स्वामी राजपुरोहित: ।) ब्राह्मण क्षत्रियको बढ़ाता है और क्षत्रियसे ब्राह्मणकी उन्नति होती है। अतः राजाको विशेषरूपसे सदा ही ब्राह्मणोंकी पूजा करनी चाहिये; क्योंकि राजपुरोहित राजाका तथा अन्य सब लोगोंका भी स्वामी है
kāśyapa uvāca | brahma vardhayati kṣatra kṣatrato brahma vardhate | evaṁ rājñā viśeṣeṇa pūjyā vai brāhmaṇāḥ sadā | (rājñaḥ sarvasya cānyasya svāmī rājapurohitaḥ |)
قال كاشيابا: إن السلطان الروحي للبراهمن يقوّي بأس الكشترية، ومن حماية الكشترية ومعونتهم يزدهر نظام البراهمة كذلك. لذلك ينبغي للملك أن يخصّ البراهمة دائمًا بالتكريم والعناية؛ لأن كاهن البلاط هو المرشد ذو السيادة—يهدي الملك، ومن خلاله يهدي الجماعة بأسرها.
कश्यप उवाच
Educational Q&A
Spiritual authority (brahma/brāhmaṇa) and royal power (kṣatra/kṣatriya) are mutually sustaining; therefore a king must consistently honor brāhmaṇas, recognizing the purohita’s guiding authority in maintaining righteous governance.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Kāśyapa states a principle of statecraft: the king’s strength depends on brahminical counsel and legitimacy, while brāhmaṇas flourish under kṣatriya protection; hence the king should especially revere brāhmaṇas and the royal priest.